Over de grenzen van het drugstransport

 

 

Tekst door: Kiki Schaafsma & Lisanne Mulderij

Inmiddels weten we wel dat de georganiseerde criminaliteit op het gebied van drugs in Nederland booming business is. Gedumpt drugsafval, de stijgende cijfers over drugsgebruik onder jongeren in tijden van de coronacrisis en de opgerolde drugslabs in Brabant: het journaal stroomt over van de drugsgerelateerde nieuwsberichten. Ook de studenten onder ons kunnen zich hier vast in vinden; een pilletje op een festival lijkt steeds normaler te worden. Maar hoe is het transporteren van drugs strafrechtelijk geregeld? En hoe komen die verboden middelen ons land in en uit?

In Nederland wordt het gros van de delicten omtrent drugs geregeld in de Opiumwet. In deze wet zijn onder andere normatieve bepalingen, sanctienormen en twee lijsten met verboden middelen te vinden. Deze lijsten worden zo nu en dan ook aangevuld wanneer er door vernuftige criminelen een nieuwe werkzame stof wordt gebruikt die nog niet op de lijst staat. Neem bijvoorbeeld de designerdrug 3-MMC die door een kleine chemische aanpassing net verschilt van het verboden 4-MMC.1 Op deze manier omzeilen zij de Opiumwet en is de nieuw uitgevonden drugs praktisch gezien nog legaal.

In artikel 2 en 3 onder sub b Opiumwet is onder meer verboden gesteld om drugs binnen en buiten het grondgebied van Nederland te brengen, af te leveren en te vervoeren. Het is dus zeker verboden om middelen die op de lijsten staan te transporteren. Toch gebeurt dit op grote schaal, zowel op internationaal als nationaal niveau. Er worden ladingen drugs met torenhoge straatwaarden ontdekt op schepen in de Rotterdamse haven.2 Dit blijkt slechts een fractie te zijn van alle drugs die daadwerkelijk vervoerd worden binnen en buiten ons land. Dit plaatst Nederland als doorvoerland op één van de hoogste treden van de mondiale ladder. Uit een onderzoek van de politie blijkt dat het merendeel van de drugs ons land binnenkomen per schip door de havens van onder andere Rotterdam en Antwerpen.3 Wanneer dit op Nederlandse bodem zou kunnen worden tegengehouden, zou dat een enorme klap uitdelen aan de Europese drugsmarkt.

Eind 2020 is een samenwerking tussen de transportsector en de politie tot stand gekomen om te voorkomen dat criminelen meer en meer infiltreren in de transportwereld.4 Zij hebben verschillende manieren om het vervoer voor de verboden middelen te regelen: ze zetten zelf een transportbedrijf op of laten derden (on)bewust een ‘extra lading’ meenemen. Hierover zijn geen concrete cijfers bekend, maar uit de praktijk blijkt er met regelmaat aan een chauffeur wordt gevraagd of hij een extra zakcentje wil verdienen. Daarnaast kunnen criminelen de vrachtwagenchauffeurs ook een ander afleveradres doorgeven, waardoor de chauffeur onbewust meewerkt aan de aflevering van drugs.

Het Trimbosinstituut onderzoekt elk jaar in hun rapport Nationale Drug Monitor (NDM) wat de trends en cijfers omtrent de handel en het gebruik zijn. In de Richtlijn voor strafvordering Opiumwet 2019 is de strafeis voor drugshandel verhoogd. Dit geeft blijk van een maatschappelijk (blijvend groeiende) afkeer tegen de drugshandel.

Waar komt al die drugs vandaan? De ruim 40.000 kilo cocaïne die vorig jaar in beslag werd genomen, komt natuurlijk niet zomaar uit de lucht vallen.5 De handel in deze witte poeder is de op één na grootste drugsmarkt binnen Europa. Er zijn drie bekende routes waarlangs cocaïne Europa binnenkomt: van Zuid-Amerika naar West-Afrika en vervolgens vanuit daar via Noord-Afrika naar Europa, vanuit Zuid-Amerika naar Noord-Afrika, vanuit daar naar Spanje en Nederland of rechtstreeks van Zuid-Amerika naar België en Nederland over zee.6 Vanuit Nederland, België en Spanje verspreidt het zich over de hele EU via vrachttransport en in toenemende mate per post.7

Op nummer één staat in Europa de markt van cannabis (marihuana en hasj). Nederlandse criminele samenwerkingsverbanden hebben grote invloed op de handel in cannabis. Zo beheersen ze niet alleen een groot deel van de plantages in België, maar leveren ze ook professionele apparatuur en know-how aan criminele verbanden in heel Europa. Deze invloed reikt zelfs tot in het Rifgebergte van Marokko, vanwaar een groot deel van de hasj geïmporteerd wordt.8

Het is dan ook niet zo gek dat ons land zich heeft aangesloten bij verschillende internationale initiatieven om de grensoverschrijdende drugsproblematiek hardhandig aan te pakken. Als lidstaat van de Europese Unie heeft een handtekening gezet onder meerdere verdragen. Zo werd er in het Kaderbesluit van 25 oktober 2004 lidstaten gevraagd minimumvoorschriften over te nemen om de drugsproblematiek de das om te doen. In art. 2 (1) (a) wordt onder meer gesteld dat de lidstaten maatregelen moeten nemen tegen onder meer het ‘verhandelen, doorvoeren, vervoeren, in- of uitvoeren van drugs’. Verder wordt er in lid 1 (d) zelfs het vervoeren of distribueren van grondstoffen van drugs in de wetenschap dat ze zullen worden gebruikt voor het illegaal produceren of vervaardigen van drugs strafbaar gesteld. Dit zijn grove maatregelen.

‘Gedumpt drugsafval, de stijgende cijfers over drugsgebruik onder jongeren in tijden van de coronacrisis en de opgerolde drugslabs in Brabant.’

‘Het is dan ook niet zo gek dat ons land zich heeft aangesloten bij verschillende internationale initiatieven om de grensoverschrijdende drugsproblematiek hardhandig aan te pakken.’

 

Binnen de EU zijn er twee grote organisatie wat betreft drugs. Het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving (EWDD) en Europol. De EWDD verzamelt en verspreidt informatie over drugs. Ze dragen bij aan de ontwikkeling van beleid en initiatieven om drugsproblematiek aan te pakken. Het doel van Europol is de effectiviteit en samenwerking tussen autoriteiten van de lidstaten versterken. Op deze manier willen ze zware internationale misdaad bestrijden, waaronder internationale drugshandel.

Bovendien stelt de Unie om de vijf jaar een meerjarig-actieplan om de problemen aan te pakken. Een paar maanden geleden publiceerde de Unie haar nieuwe drugsstrategie voor de komende tijd. Hierbij ligt de focus vooral op het waarborgen van de gezondheid, sociale stabiliteit en veiligheid van de Europese samenleving.9 Om deze doelstelling te bereiken zijn er verschillende prioriteitspunten opgesteld, waaronder het verscherpen van de toezicht op grote knopingspunten binnen het drugscircuit en betere monitoring van zee-, land- en luchtgrenzen. Dit maakt de transport van drugs een van de primaire doelwitten. De Rotterdamse haven zou dus geen veilig terrein meer zijn voor drugssmokkelaars.

Ook op internationaal schaalniveau is er niet stilgezeten. Zo is Nederland deel van drie belangrijke VN-verdragen. Een van deze verdragen is het VN-verdrag tegen de sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope stoffen van 1988, werkzaam sinds november 1990. Dit verdrag was een aanvulling op twee reeds bestaande verdragen van de VN, waarin de drugsproblematiek al centraal stond. Lidstaten zijn sindsdien niet langer alleen verplicht om de productie en handel in verdovende middelen strafbaar te stellen, maar ook de aanschaf en het bezit hiervan. Daarnaast moesten lidstaten de ‘productie, vervaardiging, extractie, bereiding, aanbod, aanbod ten verkoop, distributie, verkoop, levering op welke voorwaarde ook, bemiddeling, verzending, verzending in doorvoer, vervoer of in- of uitvoer van verdovende middelen of psychotrope stoffen in strijd met de bepalingen van het Verdrag van 1961, het Verdrag van 1961 zoals gewijzigd, of het Verdrag van 1971’ criminaliseren. De transport van en handel in drugs wordt hiermee dus volledig uitgebannen.

Maar wat zijn dan de gevolgen voor de nietswetende vrachtwagenchauffeur met kilo’s aan drugs in zijn wagen? Dit hangt ervan af in welk land hij gepakt wordt. Elk land heeft haar eigen regelgeving omtrent drugsvervoer. Sommige strenger, andere minder streng dan Nederland. Als hij in het buitenland gepakt wordt, is er weinig wat de Nederlandse overheid voor hem kan betekenen.

Al met al doet de drugshandel goede zaken. Het levert jaarlijks miljoenen op. Al hangen de producenten, vervoerders en distribueerders grote celstraffen boven het hoofd, mochten ze ooit gepakt worden. In Nederland is er wettelijk veel geregeld in de Opiumwet. Ook op internationaal niveau zijn er meerdere initiatieven en organisaties die de drugsproblematiek bestrijden. Drugshandel vormt een groot aandeel van de wereldwijde zwarte markt en dit zal voorlopig ook niet minderen, ondanks de vele pogingen die er worden gedaan. Het festivalseizoen in Nederland komt er weer aan, dus denk er vooral eens over na hoe al die pilletjes daar terecht zullen komen.

‘Een van deze verdragen is het VN-verdrag tegen de sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope stoffen van 1988, werkzaam sinds november 1990.’

Kiki Schaafsma (18 jaar) zit op dit moment in het eerste jaar van de bachelor Rechtsgeleerdheid. Naast haar studie is ze lid van de studentenroeivereniging “Triton” en geniet ze in haar vrije tijd van sporten, filosofie en muziek.

Reageren? Stuur een mail naar: juncto@jsvu.nl

Lisanne Mulderij (20) is tweedejaars rechtenstudente aan de Universiteit Utrecht. Ze heeft een enorme passie voor criminologie en het strafrecht en wil zich graag hierin gaan specialiseren. Naast haar studie werkt ze in de horeca, doet ze spelletjes met haar 7 huisgenoten of reist ze af naar het ouderlijk huis in Friesland.

Reageren? Stuur een mail naar: juncto@jsvu.nl

Voetnoten

1 https://www.drugsinfo.nl/overige-middelen/wat-is-3-mmc.

2 https://nos.nl/artikel/2373108-grote-drugsvondst-in-haven-rotterdam-straatwaarde-ruim-300-miljoen-euro

3 I. Vermeulen, De doorvoer van cocaïne via Nederland. Distributielijnen en doorvoermethoden, Zoetermeer: 2018, p. 20.

4 https://nos.nl/artikel/2355956-hoe-criminelen-vrachtwagens-gebruiken-voor-hun-drugshandel.

5 https://nos.nl/artikel/2378266-drugscriminelen-infiltreren-grootschalig-in-rederijen-in-rotterdamse-haven

6 EUROPOL en EMCDDA, ‘EU Drug Markets Report 2019’, 128/129.

7 Clingendael Instituut, ‘De Nederlandse sleutelrol in de geglobaliseerde drugshandel en productie’, januari 2021.

8 EUROPOL en EMCDDA, 93.

9 https://www.consilium.europa.eu/nl/policies/eu-drugs-policy/

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up