Machtsstrijd in Amerika:
wat te doen met big tech?

Tekst door: Nick Noteboom

LEES VERDER

De discussie rondom de macht van grote Amerikaanse technologiebedrijven is de afgelopen jaren steeds groter geworden. Zo kondigde het Amerikaanse ministerie van Justitie in oktober een grote rechtszaak aan tegen Google. Reden hiervoor is de beschuldiging van het misbruiken van haar positie om een illegaal monopolie te behouden in de online zoek- en advertentiemarkt.1 Vlak voor deze aankondiging kwamen de Democraten in het Huis van Afgevaardigden met een rapport waarin werd opgeroepen maatregelen te nemen tegen Apple, Amazon, Facebook en Google.2 Bovendien heeft ook de nieuw verkozen president Joe Biden al plannen als wetswijzigingen en belastinghervormingen aangekondigd die de macht van big tech aan banden moet leggen.3

Met de groeiende invloed van deze technologiebedrijven lijken zij ook steeds meer vat te krijgen op ieders persoonlijke leven. Ook in de Europese Unie is dit opgevallen en werd hiertoe bijvoorbeeld de welbekende Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) aangenomen, die al sinds 2018 van kracht is. En nu lijkt er in de Verenigde Staten –  net als in de EU – meer verzet te komen tegen de macht van big tech. Dit artikel zal dan ook antwoord proberen te geven op de vraag wat de huidige stand van zaken is rond de regulering van big tech in de Verenigde Staten. Hiervoor zal er gekeken worden naar de recent aangespannen rechtszaak tegen Google. Ook zal er een blik worden geworpen op de grote roep naar meer maatregelen en hoe deze moeten worden vormgegeven.

Google voor de rechter

Google ligt in Europa al jaren onder de loep van de Europese Commissie. Er zijn bijvoorbeeld door de mededingingsautoriteit al enkele miljardenboetes opgelegd aan het bedrijf voor het tegenwerken van concurrenten op de online advertentiemarkt en voor het misbruiken van macht.4 Nu lijkt Google ook in de VS aan de beurt. Volgens het Amerikaanse ministerie van Justitie is Google ‘a monopoly gatekeeper for the internet that has used pernicious anticompetitive tactics to maintain and extend its monopolies’.5 Het justice department stelt dat Google een monopolie in stand houdt door het sluiten van exclusieve overeenkomsten. Een argument dat hier bijvoorbeeld voor wordt gegeven is dat op een mobiele telefoon met een Androidsysteem de zoekmachineapp van Google al is geïnstalleerd en vervolgens niet meer verwijderd kan worden. De zaak wordt gezien als een van de meest uitdagende voor een groot techbedrijf in decennia en lijkt een gevolg te zijn van de groeiende kritische houding van de Amerikaanse overheid en politiek tegenover big tech. De laatste spraakmakende zaak tegen een technologiebedrijf was tegen Microsoft in 1998. Hierin werd het bedrijf ook aangeklaagd voor het hebben van een monopolie onder de Sherman Act uit 1890, die de concurrentie tussen ondernemingen juist aanmoedigt.6

Niet alleen Google, maar ook Facebook lijkt de dupe te worden van de nieuwe kritische wind die is gaan waaien in Washington. De Amerikaanse toezichthouder Federal Trade Commission heeft een onderzoek ingesteld naar de marktmacht van Facebook. De FTC verdenkt Facebook ervan kleinere rivalen op te kopen om zo het monopolie te behouden. Deze zaak is alleen nog niet aanhangig gemaakt. Facebook kreeg het al eens eerder aan de stok met de FTC. In 2018 werd er voor vijf miljard dollar geschikt in de zaak waarin Facebook toestond dat Cambridge Analytica persoonsgegevens van Facebookgebruikers verzamelde voor de Trump-campagne van 2016. Tijdens dit schandaal kwamen de gegevens van 87 miljoen gebruikers in verkeerde handen. De FTC was van mening dat Facebook zijn gebruikers heeft bedrogen door misleidende toelichtingen en instellingen waardoor gebruikers niet op de hoogte waren hoe hun data werden gebruikt. Daarnaast komt er een onafhankelijke privacycommissie die ervoor moet zorgen dat de macht over het privacybeleid van CEO Mark Zuckerberg verminderd. Bovendien moet Zuckerberg persoonlijk ieder kwartaal aantonen dat Facebook zich houdt aan privacyregelgeving.7

Nadat de Europese Unie al enkele jaren de macht van de internetgiganten probeert in te perken middels regelgeving, onderzoeken en zeer hoge boetes, lijken de Verenigde Staten zich dus ook steeds meer zorgen te maken over de groeiende macht van deze bedrijven. De rechtszaak tegen Google en het lopende onderzoek naar Facebook zijn een duidelijk signaal vanuit Washington dat de big techbedrijven niet langer ongestoord hun gang kunnen blijven gaan.

‘Zo heeft Facebook een monopolie op de markt voor sociale netwerken; het bedrijf is ook eigenaar van onder andere Instagram en WhatsApp.’ 

Oproep tot maatregelen
Niet alleen door middel van rechtszaken, maar ook via hervormingen in wet- en regelgeving wil de Amerikaanse politiek een vuist maken. Zoals gezegd verscheen er even voor aankondiging van de zaak tegen Google een 450 pagina’s tellend rapport waarin de Democraten in het Huis van Afgevaardigden opriepen om maatregelen te nemen tegen de macht van Apple, Amazon, Facebook en Google. De bedrijven zouden namelijk op meerdere terreinen een monopoliepositie hebben. Tot deze conclusie is de justitiecommissie die onderzoek deed naar de macht van grote techbedrijven gekomen na een onderzoek van zestien maanden waarin maar liefst 1,3 miljoen documenten werden verzameld en 38 getuigen werden gehoord. Het hoogtepunt was de hoorzitting met de topmannen van de vier bovengenoemde ondernemingen waarin zij urenlang werden ondervraagd.8

In het rapport is er per bedrijf te lezen wat de verwijten zijn. Zo heeft Facebook een monopolie op de markt voor sociale netwerken; het bedrijf is ook eigenaar van onder andere Instagram en WhatsApp. De afwezigheid van concurrentie op de markt zou de inhoudelijke kwaliteit van Facebook hebben verslechterd op het gebied van privacy en nepnieuws. Ook van Google wordt gesteld dat het een monopolie heeft. In het rapport komen dezelfde aanklachten naar boven waarvan Google ook in de aangespannen rechtszaak beschuldigd wordt. Amazon heeft volgens de commissie onder andere de macht over het mkb en is de dominante markplaats voor online winkelen in de VS. Apple heeft een monopolie in de App Store en zou ook gebruikmaken van haar macht door het verduisteren van gevoelige informatie. Bovendien zou het appontwikkelaars te hoge prijzen vragen.9 De commissie doet in het rapport een aantal suggesties om de macht van deze bedrijven in te perken. De twee belangrijkste hiervan zijn het onderzoeken hoe de bedrijven opgeknipt kunnen worden. Instagram zou dan bijvoorbeeld moeten worden afgestoten door Facebook en Google zou dan afstand moeten doen van de zoekmachinedivisie. Er zou ook gekeken kunnen worden naar het beperken van de toegang tot bepaalde markten.

De hervormingsplannen van Biden
De VS willen dus een inhaalslag op het gebied van regelgeving te willen maken. Iets waar de huidige president Trump en de president-elect Biden overeenstemmen is het intrekken van Section 230. De wet is onderdeel van de 1996 Communications Decency Act die de grote technologiebedrijven beschermt voor de berichten die hun gebruikers op hun platforms plaatsen.10 Het is een aansprakelijkheidsuitzondering voor deze bedrijven, net als dat zij in de EU evenmin aansprakelijk zijn voor de inhoud op hun platforms en sociale mediakanalen. Kranten kunnen daarentegen wel aansprakelijk gehouden worden voor valse informatie die in de krant gepubliceerd wordt. Nu is er felle kritiek ontstaan over het artikel. Tegen de New York Times liet Biden bijvoorbeeld weten dat Section 230 onmiddellijk moet worden ingetrokken voor Facebook en andere platforms. Hierover zei hij: ‘It is propagating falsehoods they know to be false, and we should be setting standards not unlike the Europeans are doing relative to privacy.’11

Naast het intrekken van de aansprakelijkheidsuitzondering wil Biden ook met een nieuw belastingplan voor ondernemingen komen. Biden is voornemens om de vennootschapsbelasting te verhogen van naar 28%. Trump verlaagde deze belasting in 2017 nog van 35% naar de huidige 21%. De president-elect uitte voornamelijk kritiek op Amazon, die volgens hem geen hogere belastingen betalen en wil middels zijn plan bovendien meer mazen in de wet tegengaan.12 Veel technologiebedrijven hielden hun belastingen namelijk laag door hun buitenlandse winsten daar ook op te slaan. Voor de belastinghervormingen van 2017 werd er namelijk 35% belasting geheven op winsten die vanuit het buitenland de VS binnenkwamen en zouden buitenlandse fondsen alleen worden belast wanneer de bedrijven ervoor kozen om dit geld weer terug te halen. Dit had als gevolg dat Apple en Microsoft meer dan 90% van hun cash in buitenlandse holdings hielden. Biden heeft genoeg van het belastingontwijkende handelen van deze bedrijven. In mei was hij dan ook stellig in een interview met CNBC: ‘I think Amazon should start paying their taxes.’13

Te laat?
Nadat er in de EU al enige tijd wordt geprobeerd de macht van grote Amerikaanse technologiebedrijven middels regelgeving en boetes in te perken, lijkt dit nu ook plaats te vinden in de VS zelf. Zo is er tegen Google een grote rechtszaak aangespannen en loopt er een onderzoek naar de activiteiten van Facebook. Daarnaast is er vanuit de Democraten in een groot onderzoeksrapport opgeroepen tot het nemen van maatregelen tegen de groeiende macht van big tech. Bovendien wil Joe Biden de aansprakelijkheidsuitzondering voor deze bedrijven schrappen en via belastinghervormingen deze macht proberen in te perken. Nu deze stappen worden gezet is het de vraag of deze niet te laat komen. De bedrijven zijn ondertussen ondernemingen met gigantische winsten die maar blijven groeien en ook de boetes en regelgeving in de EU lijken hier weinig aan af te doen. Zij zijn ondertussen vrijwel onmisbaar in ons dagelijks leven en hebben hier grote invloed op. Het opknippen van de bedrijven zou een interessante oplossing kunnen zijn, maar de haalbaarheid en de effecten zullen hiervoor nog onderzocht moeten worden. Ook zal de impact van de rechtszaak tegen Google en de eventuele wijziging van de aansprakelijkheidsuitzondering afgewacht moeten worden. Voor nu zal men het moeten doen met de stappen die er in de nabije toekomst genomen gaan worden.

‘Naast het intrekken van de aansprakelijkheidsuitzondering wil Biden ook met een nieuw belastingplan voor ondernemingen komen.’ 

Nick (22) rondt dit collegejaar zijn studie Rechtsgeleerdheid af. Zijn juridische interesses liggen vooral bij Europees recht. Daarnaast heeft hij een brede interesse in internationale betrekkingen en rondt daarom ook dit jaar de studie Geschiedenis af. Hiervoor nam hij deel aan de Praktijdagcommissie.  

Reageren?
Mail naar: juncto@jsvu.nl

Voetnoten

1. D. Rushe en K. Paul, ‘US justice department sues Google over accusation of illegal monopoly’, (versie 3 november 2020), https://www.theguardian.com/technology/2020/oct/20/us-justice-department-antitrust-lawsuit-against-google (geraadpleegd op 3 november).

2. N. Kasteleijn, ‘Apple, Facebook, Google en Amazon te machtig: maatregelen zijn nodig’, (versie 3 november 2020), https://nos.nl/artikel/2351337-apple-facebook-google-en-amazon-te-machtig-maatregelen-zijn-nodig.html, (geraadpleegd op 3 november).

3. A. Akins, ‘What Joe Biden’s US tax plan could mean for big tech’, (versie 4 november 2020), https://www.spglobal.com/marketintelligence/en/news-insights/latest-news-headlines/what-joe-biden-s-us-tax-plan-could-mean-for-big-tech-60549176, (geraadpleegd op 4 november 2020).

4. ‘Amerikaanse justitie klaagt Google aan voor machtsmisbruik’, (versie 3 november 2020), https://nos.nl/artikel/2353083-amerikaanse-justitie-klaagt-google-aan-voor-machtsmisbruik.html, (geraadpleegd op 3 november 2020).

5. D. Rushe en K. Paul, ‘US justice department sues Google over accusation of illegal monopoly’, (versie 3 november 2020), https://www.theguardian.com/technology/2020/oct/20/us-justice-department-antitrust-lawsuit-against-google (geraadpleegd op 3 november).

6. Ibid.

7. C. Kang, ‘F.T.C. Decision on Pursuing Facebook Antitrust Case Is Said to Be Near’, (versie 4 november 2020), https://www.nytimes.com/2020/10/22/technology/facebook-antitrust-ftc.html, (geraadpleegd op 4 november 2020). En: ‘Recordboete van 5 miljard dollar voor Facebook vanwege privacyschandalen’, (versie 9 december 2020), https://nos.nl/artikel/2294882-recordboete-van-5-miljard-dollar-voor-facebook-vanwege-privacyschandalen.html (geraadpleegd op 9 december 2020).

8. N. Kasteleijn, ‘Apple, Facebook, Google en Amazon te machtig: maatregelen zijn nodig’, (versie 3 november 2020), https://nos.nl/artikel/2351337-apple-facebook-google-en-amazon-te-machtig-maatregelen-zijn-nodig.html, (geraadpleegd op 3 november).

9. Ibid.

10. M. Reardon, ‘Biden beats Trump: Here’s what it means for tech’, (versie 4 november 2020) https://www.cnet.com/news/biden-beats-trump-heres-what-it-means-for-tech/, (geraadpleegd op 4 november 2020).

11. Ibid.

12. A. Akins, ‘What Joe Biden’s US tax plan could mean for big tech’, (versie 4 november 2020), https://www.spglobal.com/marketintelligence/en/news-insights/latest-news-headlines/what-joe-biden-s-us-tax-plan-could-mean-for-big-tech-60549176, (geraadpleegd op 4 november 2020).

13. Ibid

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up