Hollywood versus reality

 
 
Tekst door: Meike Wind

LEES VERDER

Het genre legal drama heeft de afgelopen decennia een vlucht genomen met succesvolle series als  Suits, Law and Order en How to Get Away with Murder. Veel mensen begrijpen wel dat deze tv-series niet altijd erg realistisch zijn. Toch heeft de, vaak wat geromantiseerde weergave van de juridische wereld, voor menig rechtenstudent een rol gespeeld bij de keuze voor de opleiding rechtsgeleerdheid. Ook wordt de advocatuur als beroepsgroep tegenwoordig steeds vaker gezien als ‘cool’ in plaats van stoffig. Ondanks dat deze fenomenen vast niet volledig zijn toe te schrijven aan legal drama’s, roept dit wel de vraag op in hoeverre deze series overeenkomen met de realiteit binnen de Nederlandse en Amerikaanse advocatuur, de politie en het OM.

Deze vraag zal in dit artikel beantwoord worden. Hiertoe heb ik van de series Suits, How to Get Away with Murder en Law and Order elk twee afleveringen gekeken. Deze series zal ik elk op basis van twee criteria beoordelen op een schaal van één tot tien. Ten eerste wordt beoordeeld of de serie een correct beeld geeft van de advocatuur of de politie en het OM en ten tweede beoordeel ik of de serie een correcte juridische inhoud heeft.

‘Het meest absurd is toch wel dat Mike Ross wordt aangenomen, terwijl hij geen rechten heeft gestudeerd of überhaupt heeft gestudeerd.’

‘Ook worden de grote belangen die kleven aan het winnen of verliezen van zaken vaak goed weergeven.’

Suits    
Weergave advocatuur: 5
Correctheid juridische inhoud: 6

Suits gaat over de advocaten op het fictieve kantoor Pearson Specter. Hoofdpersonen zijn Mike Ross, een nieuwe advocaat-stagiair die geen rechten heeft gestudeerd, en zijn patroon Harvey Specter, naar eigen zeggen ‘the best closer in New York’.

Weergave advocatuur
Van Suits heb ik de eerste aflevering van seizoen 1 en de derde aflevering van seizoen 2 gekeken. Voor het weergeven van een correct beeld van de advocatuur scoort Suits een 5. Er zijn namelijk een hoop dingen die niet kloppen. Het meest absurd is toch wel dat Mike Ross wordt aangenomen, terwijl hij geen rechten heeft gestudeerd of überhaupt heeft gestudeerd. Wel heeft Mike een fotografisch geheugen en dit stelt hem in staat een fantastische advocaat te zijn. Dit komt niet overeen met de realiteit. Ook vaardigheden zoals het doen van juridisch onderzoek en toepassing van het recht op een casus worden geleerd tijdens de studie. Het is dan ook geen verrassing dat Mike niet goed begrijpt hoe de advocatuur werkt. In plaats van het belang van zijn cliënt staat bij Mike bijvoorbeeld altijd het belang van de samenleving voorop. Het OM zou in dit opzicht beter bij hem passen.1

Ook Mikes patroon Harvey Specter is niet een erg realistisch figuur. Ten eerste schijnt Harvey al zijn zaken te winnen. Zelfs wanneer een advocaat zich, zoals Harvey, niet houdt aan het recht, is het onmogelijk om alle zaken te winnen. De winst is namelijk niet alleen afhankelijk van de advocaat. Uiteindelijk wordt de winst tenslotte bepaald door het recht en de feiten.2

Net als Mike heeft ook Harvey vaak moeite met het behartigen van het belang van zijn cliënt. Regelmatig komt het voor dat Harvey precies het tegenovergestelde doet van wat zijn cliënt van hem vraagt. Met een advocaat als Harvey in dienst is het zaak om een heel leger juristen aan te nemen die het kantoor kunnen beschermen tegen aansprakelijkheid, en Harvey tegen tuchtrechtelijke vervolging.

Bovendien komt de rechtszitting ook niet overeen met de realiteit. Naast het feit dat Harvey en Mike hier een stuk vaker te vinden zijn dan in de praktijk gewoonlijk is, spelen ongeschreven gedragsregels geen rol. Zo wordt er veel gevloekt, niet met respect tegen de rechter gesproken en verloopt het proces niet erg gestructureerd. In de realiteit is het voor advocaten van groot belang om zich respectvol te gedragen in de rechtbank.3

De situatie op kantoor, Pearson Hardman, lijkt beter overeen te komen met de realiteit. De personages zijn altijd hard aan het werk en maken veel uren. In de advocatuur, en vooral in Amerika, is dit erg gebruikelijk.4 Ook worden de grote belangen die kleven aan het winnen of verliezen van zaken vaak goed weergeven. Op deze manier weet Suits toch een beetje de sfeer van de advocatuur te grijpen. Toch zijn er op Pearson Hardman wat dingen die je bij een groot advocatenkantoor nooit zal zien.

Zo werkt niemand voor een bepaalde praktijkgroep en hebben Harvey en Mike ook geen specialisme. Daarnaast lijken Mike, als advocaat-stagiair, en Harvey, als senior partner, dezelfde taken te hebben. In het echt zou Mike zich vooral bezig moeten houden met jurisprudentieonderzoek en due diligence onderzoek. Wel is het begrijpelijk dat hij dit niet doet, want niemand heeft zin om een uur te kijken naar iemand die achter zijn bureau dossiers leest.

Ook is het opmerkelijk dat Mike weinig hulp krijgt van Harvey of andere advocaten. Zelfs wanneer hij vraagt om hulp, wordt hem verteld dat hij het zelf maar moet uitzoeken. Goede begeleiding van advocaat-stagiairs is volgens de orde van advocaten juist van groot belang.5 Dit lijkt me nog eens extra van belang wanneer de advocaat-stagiair geen rechten heeft gestudeerd.

Correctheid juridische inhoud
Op het gebied van juridische inhoud scoort Suits een 6. Vaak klopt het recht in essentie namelijk wel. Zo gebeurt het bijvoorbeeld vaak dat de betrouwbaarheid van getuigen in twijfel wordt getrokken. Dit zou in het echt ook een goede strategie zijn, omdat de rechter in de praktijk de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van de getuigenverklaring afweegt.6 Bovendien is het de taak van de verweerder om het verhaal van de eiser onderuit te halen, zodat de theorie van eiser niet meer aannemelijk is.7 Wel komt in de serie bewijs vaak uit de lucht vallen en lijkt er geen beginsel te zijn van hoor en wederhoor op grond waarvan beide partijen de kans moeten hebben argumentatie voor te bereiden.8

In de specifieke afleveringen die ik heb gekeken is met name bijzonder dat, Harvey in seizoen 2 aflevering 3 een stakingsverbod wil aanvragen bij de rechter, wanneer de vakbond van verpleegkundigen wil staken. Zoals Mike hem ook vertelt is een stakingsverbod alleen bij hoge uitzondering toegestaan.9 Deze aanpak is dus erg risicovol en zou een echte advocaat waarschijnlijk niet aanraden.

How to Get Away with Murder
Weergave advocatuur en rechtenstudie: 3
Correctheid juridische inhoud: 7

How to Get Away with Murder houdt zich bezig met het strafrecht. De hoofdpersonen zijn professor en advocate Annalise Keating en vijf van haar studenten. In elke aflevering staat er een nieuwe zaak centraal en als rode lijn door het eerste seizoen lopen flashbacks van de avond toen de studenten de man van Annalise, Sam, doodden.

Weergave advocatuur en rechtenstudie
Van How to Get Away with Murder heb ik seizoen 1 afleveringen 1 en 2 gekeken. Wat betreft het beeld van de rechtenstudie en strafrechtspraktijk klopt er weinig van. How to Get Away with Murder scoort op dit punt dan ook een 3. De serie begint met een wel heel bijzonder hoorcollege inleiding strafrecht. Professor Annalise Keating stelt dat zij haar studenten niet leert het recht te bestuderen en analyseren, maar het recht toe te passen als advocaten. Ten eerste is het niet mogelijk om het recht toe te passen zonder geleerd te hebben over het recht. Daarnaast is het ook niet zo dat iedereen advocaat wordt, dus een hoop studenten zullen niks hebben aan het hoorcollege.10

Ook lijkt het curriculum van Annalise niet erg logisch te zijn opgebouwd, omdat ze elke week maar wat doen. Er worden geen bepaalde onderwerpen per week behandeld en er zit geen rode draad in de colleges. De methode van Annalise is bovendien onmogelijk te tentamineren. Wel maakt Annalise gebruik van de socratische methode van lesgeven die ook in bij echte rechtenstudies in Amerika veel gebruikt wordt.11 Docenten zijn weinig bezig met het zenden van informatie, zoals in Nederlandse hoorcolleges, en stellen studenten constant vragen. De studenten worden hierdoor gestimuleerd na te denken en te redeneren over de stof, waardoor ze de stof beter begrijpen en hier kritisch over kunnen nadenken.12

Waar de realiteit en How to Get Away with Murder helemaal uit elkaar lopen, is wanneer de studenten Annalise helpen met echte zaken. De privacy van een cliënt wordt volledig genegeerd wanneer alle studenten meeluisteren, als zij haar verhaal doet.

Ook komen Annalise en haar studenten altijd wel op erg dubieuze wijzen aan bewijs. Dit bewijs wordt regelmatig verkregen door middel van hacken en liegen. Dit is illegaal en zou in het echt dus niet gebeuren.13

Correctheid juridische inhoud
Wat betreft juridische inhoud scoort How to Get Away with Murder een 7. De lessen die Annalise haar studenten leert in het hoorcollege kloppen inhoudelijk vaak redelijk goed. Ook zijn de suggesties voor de verdediging van de cliënt die de studenten geven in de pilotaflevering in de praktijk mogelijk.

Wel wordt het beginsel van hoor en wederhoor ook in How to Get Away with Murder keer op keer overtreden. Zowel het openbaar ministerie als het team van Annalise komt vaak op het allerlaatste moment nog de rechtszaal binnenrennen met bewijs. Vanzelfsprekend is de wederpartij hier dan niet op voorbereid.14

Wat ook niet logisch is, is het gedrag van de studenten nadat zij Sam hebben gedood. Al is deze reactie in hun situatie niet erg raar, aangezien Annalise haar studenten niks heeft geleerd over het recht. Hier lijkt sprake te zijn van een noodweersituatie of op zijn minst noodweerexces. Het doden wordt voorafgegaan aan een heftige ruzie en Sam probeert één van hen zelfs te wurgen. Ook denken de studenten dat Sam al eerder iemand heeft vermoord. Dit brengt hun in een noodtoestand en heftige gemoedstoestand, wat zou betekenen dat de studenten niet veroordeeld kunnen worden. In plaats van het voeren van deze verdediging, wissen de studenten hun sporen uit door het lichaam te verbranden en het moordwapen schoon te maken. Dit feit is strafbaar en de studenten riskeren nu dus een hogere straf dan eerst.15

Law and Order: seizoen 20, aflevering 1 en seizoen 20 aflevering 2
Weergave politie en OM: 4
Correctheid juridische inhoud: 5

Law and Order houdt zich bezig met de andere kant van het strafrecht: de opsporing en vervolging. Elke aflevering volgen we eerst het opsporingsonderzoek van de politie en daarna het onderzoek ter terechtzitting door het openbaar ministerie. In seizoen 20 volgen we vooral detectives Lupo en Bernard en aanklagers Cutter, Rubirosa en McCoy.

Weergave politie en OM
Van dit seizoen heb ik afleveringen 1 en 2 gekeken. Wat betreft een realistisch beeld van de politie en het openbaar ministerie scoort deze serie een 4. Naast dat er regelmatig procedurele waarborgen worden overtreden, komt de politie ook altijd in een tunnelvisie terecht. Zij storten zich meteen bovenop één verdachte en kijken niet naar alternatieve scenario’s. In de praktijk is dit wel de bedoeling.16

Ook de weergave van het openbaar ministerie is niet erg correct. De officieren van justitie gaan bijna altijd naar de rechtbank met onvoldoende overtuigend wettig bewijs. Het is dan ook geen verrassing dat de veroordeling bijna altijd het gevolg is van een bekentenis van de dader op zitting. Het echte openbaar ministerie zou dit soort zaken seponeren wegens gebrek aan bewijsmateriaal.17

Correctheid juridische inhoud
Ook op het gebied van juridische inhoud is Law and Order niet erg realistisch en zal ik dan ook moeten beoordelen met een 5. Het komt elke aflevering bijvoorbeeld wel een paar keer voor dat een verdachte flink aan de tand wordt gevoeld, en vaak zelfs beschuldigd, door politieagenten zonder dat deze verdachte de kans heeft gehad een advocaat in te schakelen. Te denken hierbij valt aan vragen over het alibi van de verdachte. Dit soort schendingen van het recht op rechtsbijstand zijn tegenwoordig niet meer toegestaan.18

Ook raakt agent Lupo persoonlijk verwikkeld met een slachtoffer, die later dader blijkt te zijn, van een lopende zaak in de tweede aflevering. Hij wordt wel aangesproken op dit onprofessionele gedrag, maar het bewijs dat hij vergaart is gewoon toelaatbaar. Dit is niet hoe de politie in de realiteit te werk gaat, omdat onrechtmatig verkregen bewijs kan worden uitgesloten.19 Het kan in Nederland zelfs niet-ontvankelijkheid van het OM als gevolg hebben.20

Daarnaast beroepen beide partijen zich in de rechtszaal op ethische, niet juridisch onderbouwde argumenten, terwijl de jury en rechter toch echt moeten veroordelen op grond van de wet.21

Conclusie
Al met al zijn series over rechten erg vermakelijk, maar niet erg realistisch. Overeenkomsten tussen de series zijn dat partijen, voor dramatisch effect, altijd op het laatste moment met nieuw bewijs komen. Daarnaast hebben tv-advocaten en politieagenten ook de gewoonte zelf de wet te overtreden, wat de vraag oproept of zij niet eigenlijk beter passen in de rol van cliënt.

Welke serie het best een realistisch beeld van de juridische wereld heeft is Suits, die er net met de prijs vandoor gaat. How to Get Away with Murder scoort hier het laagst. Wat betreft de correcte juridische inhoud is deze serie wel de winnaar en is Law and Order de grote verliezer.

‘Dit zou in het echt ook een goede strategie zijn, omdat de rechter in de praktijk de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van de getuigenverklaring afweegt.’

Meike Wind (20) is een derdejaars bachelorstudent rechtsgeleerdheid. Verder is ze actief bij de Rechtswinkel Utrecht. Ook is ze naast haar studie lid van U.S.R. Triton waar ze een commissie doet. Ze heeft op dit moment vooral interesse in het privaatrecht en dan specifiek het intellectueel eigendomsrecht en goederenrecht.

 

Contact opnemen? Dat kan via:

juncto@jsvu.nl

Voetnoten

1 W. Dijkshoorn, ‘Het privaatrecht is niet geschikt om het algemeen belang te dienen. Nou en?’, NJB 2012/2467. En voor Amerikaans recht: 28 U.S. Code par. 547.

2 Van Zandvoort Legal, ‘’Ga ik deze zaak winnen? Dat is de meest gestelde vraag aan mij als advocaat.’’, 30 januari 2018, zandvoort-legal.nl (geraadpleegd op 8-12-2020). Zie ook voor de Verenigde Staten: J. Reeves, ‘’Why great lawyers sometimes lose at trial’’, 6 augustus 2014, lawyersmutualnc.com (geraadpleegd op 8-12-2020).

3 K. Miller, ‘’Courtroom conduct matters. Yes, counsel: that includes you’’, 14 februari 2018, courtroomlogic.com (geraadpleegd op 8-12-2020).

4 Onderzoek werken in de advocatuur en het notariaat, advocatiemagazine.sdu.nl (geraadpleegd op 8-12-2020), onder werkdruk. En voor de Verenigde Staten: D. Packel, ‘’Amid concerns over lawyer workloads, US firms embrace ‘agility’’, The American Lawyer 12 december 2018.

5 ‘Patroons en praktijkbegeleiders’, advocatenorde.nl (geraadpleegd op 8 december 2020).

6 R.H. de Bock, ‘De betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van getuigenverklaringen’, Burgerlijk Proces en Praktijk 2011/6.5, nr. XI.

7 G. de Groot, ‘De vorming van de overtuiging van de rechter’, Recht en Praktijk 2008/7.5.2.1, nr. 165.

8 G.J.M. Corstens, M.J. Borgers & T. Kooijmans, Het Nederlands strafprocesrecht, Deventer: Wolters Kluwer 2018, p. 51-52 en 104.

9 R. van Arkel, ‘Staken bij essentiële diensten’, ArbeidsRecht 2013/25. En: National Labor Relations Act, section 7.

10 Zie ‘Career Path Resources’, law.yale.edu (geraadpleegd op 8 december 2020) en ‘careers’, law.columbia.edu (geraadpleegd op 8 december 2020) voor de Verenigde Staten. Zie ook ‘Mogelijke beroepen’ uu.nl/bachelors/rechtsgeleerdheid (geraadpleegd op 8 december 2020).

11 B.V. Madison III, ‘The Elephant In Law School Classrooms: Overuse of The Socratic Method as an Obstacle to Teaching Modern Law Students’, University of Detroit Mercy Law Review, vol. 85:293, p. 293.

12 ‘The socratic method’, law.uchigaco.edu (geraadpleegd op 8 december 2020).

13 Zie voor de Verenigde staten: 18 U.S. Code, par. 1030 en voor Nederland: Council of Europe Convention on Cybercrime, art. 2.

14 G.J.M. Corstens, M.J. Borgers & T. Kooijmans, Het Nederlands strafprocesrecht, Deventer: Wolters Kluwer 2018, p. 51-52 en 104.

15 Zie voor Nederland art. 189 Sr. en voor de Verenigde Staten: 18 U.S. Code, par. 1519.

16 L. Bronkorst, Politiële tunnelvisie, kan het worden voorkomen? (masterscriptie Groningen), 2014, p. 29-31.

17 G.J.M. Corstens, M.J. Borgers & T. Kooijmans, Het Nederlands strafprocesrecht, Deventer: Wolters Kluwer 2018, p. 47-48.

18  Zie voor Nederland: art. 28 lid 1 Sv jo. EHRM 9 november 2018, NJ 2019/15 m.nt. W.H. Vellinga (Beuze t. België). Zie voor de Verenigde Staten: ‘Right to Council’, law.cornell.edu (geraadpleegd op 8 december 2020).

19 S.J. Kaczynski, ‘The admissibility of illegally obtained evidence: American and foreign approaches compared’, Military Law Review 1983 (101).

20 Art. 359a Sv.

21 Art. 1 Sv.

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up