Stand Your Ground-wetgeving in Amerika

Jezelf beschermen: hoe ver mag dat gaan?

Tekst door: Lieve Aalbers

‘In Amerika is het anders geregeld: in de grondwet wordt het de overheid verboden om te bepalen wie er in het bezit van welke wapens mag zijn. Het dragen van een wapen is dus een grondrecht.’

Mocht je op een mooie zondag in Alabama een potje domino willen spelen, dan heb je helaas pech.1 In de kerk in Alabama moet je daarnaast uitkijken dat je geen nep snor draagt die tot lachen aanzet, aangezien je dan de wet overtreedt.2 Deze regelgeving is op zijn minst opmerkelijk te noemen. De gevolgen van deze regelgeving blijven echter beperkt: je kan op een andere dag domino spelen of binnen gaan kaarten met een Indiaan.

Er zijn ook regels in Amerika die minstens zo opmerkelijk zijn als de hierboven vermelde voorbeelden, maar die ingrijpendere gevolgen hebben. Zo bestaan er in enkele staten ‘Stand Your Ground-wetten’ (hierna: SYG-wetten) die bepalen dat dodelijk geweld niet strafbaar gesteld kan worden als degene die het geweld pleegt zich op dat moment op eigen grond bevond. In verschillende staten gelden net weer iets andere versies van deze wetgeving.

Deze regelgeving bestaat al een tijdje, maar is nog steeds relevant. In Amerika is wapenbezit heel normaal. In combinatie met deze SYG-wetten zorgt dat steeds weer voor rechtszaken die veel losmaken in Amerika (en daarbuiten). De meeste Nederlanders kunnen zich hier niet veel bij voorstellen. Wat we in Nederland niet kennen, in tegenstelling tot een groot aantal staten in Amerika, is het recht om zonder vergunning wapens in bezit te hebben. In Nederland bestaat de Wet wapens en munitie. Hierin wordt geregeld wie precies in het bezit mag zijn van welke wapens. In Amerika is het anders geregeld: in de grondwet wordt het de overheid verboden om te bepalen wie er in het bezit van welke wapens mag zijn. Het dragen van een wapen is dus een grondrecht.

In Nederland kunnen de meeste mensen zich niet voorstellen dat zulke SYG-wetten ingevoerd worden. In dit artikel wordt uitgezocht hoe in Amerika dit soort regelgeving wel tot stand is gekomen en of het nog steeds geaccepteerd wordt door de Amerikaanse bevolking. Eerst wordt er nader ingegaan op wat de SYG-wetten precies inhouden en hoe ze tot stand zijn gekomen. Daarna wordt er een antwoord gegeven op de vraag of deze wetgeving nog steeds gewaardeerd wordt in Amerika.

Historie achter de regelgeving

Als men kijkt naar de Nederlandse wetgeving kan worden geconcludeerd dat wij andere regels op het gebied van wapens en geweld kennen ten opzichte van Amerika. In Nederland kennen we strafuitsluitingsgronden. Een geslaagd beroep hierop zorgt voor straffeloosheid. Iemand kan bijvoorbeeld een beroep doen op noodweer, zoals bepaald is in art. 41 lid 1 Wetboek van Strafrecht. Dit staat niet in verhouding tot de SYG-wetgeving. Er zitten strengere vereisten aan een beroep op noodweer dan aan een beroep op de SYG-wetgeving. Zo moet er sprake zijn van ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding en daarnaast moet verdediging noodzakelijk zijn. In Amerika is het hebben van een gevoel van dreiging al voldoende om een geslaagd beroep op de SYG-wetgeving te kunnen doen. De SYG-wetten zijn dus anders opgebouwd. De historische ontwikkeling van de wetgeving laat zien waaruit dit verschil is ontstaan.

Het begint allemaal in het Engeland van de Middeleeuwen. Er bestond destijds een onderscheid tussen het recht om je huis te beschermen en het recht om jezelf te beschermen. Als je jezelf wilde beschermen, moest je eerst proberen van de aanval weg te komen voordat je tot geweld overging. Bij het beschermen van je huis hoefde je dat niet te doen en mocht je direct overgaan tot geweld. Deze manier van het beschermen van je huis werd de ‘Castle Doctrine’ genoemd. Deze naam is te danken aan Sir Edward Coke. Hij was een Engels jurist. Coke was van mening dat een man zijn huis te allen tijde mocht beschermen. Hier is de volgende spreuk uit afgeleid: ‘a man’s home is his castle’.3

Later werd deze manier van wetgeving en denken overgenomen door de Verenigde Staten. Iedere staat ontwikkelde wel een net iets andere vorm van deze wetgeving. Het geheel van deze wetgeving kreeg de naam ‘Stand Your Ground’. Een van de eerste staten die deze wetten aannam was Florida. In 2005 nam Florida een wet aan waarin stond dat terugtrekken niet nodig was voordat er overgegaan kon worden tot (dodelijk) geweld.4 Ook werd de oorspronkelijke ‘Castle Doctrine’ uitgebreid. Er was niet enkel het recht om je huis te beschermen, maar hieronder viel nu ook je voertuig en je werkplaats. Deze SYG-wetgeving in Florida is in samenwerking met de National Rifle Association (hierna: NRA) tot stand gekomen. De gedachte hierachter werd verwoord door de voorzitter van de NRA, Marion Hammer. Hammer stelde dat je jezelf te kwetsbaar opstelt wanneer je eerst moet proberen weg te komen van je aanvaller. Je brengt jezelf dan alleen maar meer in gevaar.5

Later volgden verschillende staten met het invoeren van dergelijke regelgeving. De ene staat gaf aan de regelgeving net een andere invulling dan de andere staat. Zo is bijvoorbeeld in Mississippi de SYG-wetgeving uitgebreid. Daar heb je niet enkel het recht om jezelf te beschermen rondom je huis, maar op alle plaatsen waar je het recht hebt om te zijn. In Ohio blijft de SYG-wetgeving wel beperkt tot je huis.6 Het invoeren van deze wetgeving maakte duidelijk dat er in Amerika een mening heerste dat het van belang was om jezelf en je huis te kunnen beschermen.

 

Wat zijn de gevolgen van dit soort wetgeving?

Wanneer SYG-wetten worden toegepast in bepaalde zaken, kan dit leiden tot ingrijpende beslissingen. Zo ook in de zaak van Trayvon Martin. Deze zaak speelde zich af in 2012. Trayvon, een jongen van 17 jaar oud, was op bezoek bij zijn vader en diens verloofde in Florida. Hij had op een avond boodschappen gedaan en was onderweg naar huis. George Zimmerman, een 28-jarige man, vond Martin er verdacht uitzien. De politie gaf aan dat Zimmerman de jongen niet zelf moest benaderen. Toch volgde Zimmerman de jongen om te vragen wat hij aan het doen was. Er ontstond een woordenwisseling. Uiteindelijk heeft Zimmerman Martin doodgeschoten.7

In deze rechtszaak werd Zimmerman niet schuldig bevonden aan moord en doodslag door een jury van zes vrouwen. Volgens hoofdstuk 776.012 lid 1 en 2 van het statuut van Florida is het namelijk toegestaan om over te gaan tot (dodelijk) geweld wanneer iemand zich bedreigd voelt.8 Zimmerman zei dat hij geschoten had omdat de jongen hem zou hebben aangevallen. Hij voelde zich bedreigd.

Deze wetgeving maakt het mogelijk om (dodelijk) geweld toe te passen in situaties waarin dat helemaal niet nodig is. Het feit dat Zimmerman zich bedreigd voelde, wil niet zeggen dat er sprake was van dringend gevaar. Martin was misschien wel gewoon op weg naar huis. Het is natuurlijk ingewikkeld om er in dit geval achter te komen wat er precies gebeurd is. Toch wordt in deze situatie SYG-wetgeving toegepast en blijft Zimmerman straffeloos. Hierdoor hebben de nabestaanden van Martin geen mogelijkheid tot compensatie, ondanks dat hun zoon is doodgeschoten.

Een andere rechtszaak die noemenswaardig is, is de rechtszaak omtrent Carlos Garcia. In het kort ging het hier om een conflict tussen Carlos Garcia en Nick Julian IV. Er ontstond een woordenwisseling over het feit dat Garcia zijn muziek te hard aan had staan midden in de nacht.9 Wat opvalt aan deze rechtszaak is dat Julian direct na het incident contact opnam met de U.S. Concealed Carry Association (hierna: USCCA). Dit is een organisatie die mensen hulp aanbiedt bij hun beroep op zelfverdediging.10 Zij hebben Julian ook geholpen bij zijn verdediging na het doodschieten van Garcia. De gedachte achter de hulp van de USCCA is dat mensen moeten weten hoe ze kunnen handelen wanneer er sprake is van dreigend gevaar. Dit sluit sterk aan op de SYG-wetgeving. Deze wetgeving zorgt ervoor dat het handelen bij dreigend gevaar niet strafbaar gesteld kan worden. Veel Amerikanen staan achter dit soort organisaties en dit soort wetgeving. Zij willen zichzelf kunnen beschermen.

Ondanks dat dit soort wetgeving dus nog door veel Amerikanen gesteund wordt, zorgt het de laatste tijd voor onrust in Amerika. Veel mensen vinden het schokkend dat dodelijk geweld toegepast kan worden in onduidelijke situaties. Dit komt ook naar voren in de vele donaties die zijn gedaan ter ere van Trayvon Martin. Zo is er bijvoorbeeld een Facebook-pagina opgericht waarin mensen geld hebben ingezameld voor gerechtigheid voor Martin.11 Martin is echter maar één van de gevallen waarin de SYG-wetgeving voor commotie heeft gezorgd. Dit geeft blijk van een veranderend beeld bij delen van de bevolking van Amerika.

Over het algemeen kan dus geconcludeerd worden dat er verdeeldheid bestaat over de SYG-wetgeving. Nog steeds is een merendeel van de Amerikaanse bevolking van mening dat iedereen gewoon in het bezit moet kunnen zijn van wapens en dat ze deze ook mogen gebruiken. Aanpassing van de wetgeving zal daarom voorlopig nog wel uitblijven, al dan niet voor altijd.

‘Er bestond destijds een onderscheid tussen het recht om je huis te beschermen en het recht om jezelf te beschermen.’

‘Onschuldige mensen worden vermoord en voor nabestaanden is er nauwelijks de mogelijkheid om enige vorm van compensatie te krijgen.’

SYG-wetgeving in Amerika: hoe zit het in de toekomst?

Het doel van dit artikel was uitzoeken hoe het kan dat dit soort regelgeving in Amerika is ontstaan en of het tegenwoordig nog stand houdt.

Het eerste gedeelte van die vraag is gemakkelijk te beantwoorden. De totstandkoming ervan kwam voort uit het Engeland van de Middeleeuwen. De SYG-wetten vloeiden voort uit de ‘Castle doctrine’. Dit maakt het in veel staten mogelijk om (dodelijk) geweld toe te passen in dreigende situaties. Dit principe is misschien wel te begrijpen in de tijdsgeest van de middeleeuwen. In de huidige samenleving zorgt het echter voor veel onrust.

Uit verschillende rechtszaken blijkt dat de toepassing van deze wetgeving in de ogen van veel Amerikanen voor onrechtvaardige uitspraken zorgt. Onschuldige mensen worden vermoord en voor nabestaanden is er nauwelijks de mogelijkheid om enige vorm van compensatie te krijgen. Hoewel veel Amerikanen achter deze regelgeving blijven staan, is er toch sprake van een verandering van hoe een groot deel van de Amerikanen denkt over de SYG-wetgeving.

Steeds vaker komt naar voren dat het toenemende geweld in de ogen van veel Amerikanen zorgt voor onrechtvaardige uitspraken. Veel mensen zijn in Amerika in het bezit van wapens. Als zij telkens wanneer ze zich bedreigd voelen gebruik kunnen maken van deze wapens, zullen er nog veel gewonden en doden vallen. Soms is er terecht sprake van een bedreigd gevoel, maar vaak ook niet. Dit besef lijken steeds meer Amerikanen te krijgen.

Het antwoord op het tweede gedeelte van de onderzoeksvraag is lastiger te beantwoorden. Er is zeker sprake van een veranderend beeld bij veel Amerikanen, maar of de regelgeving zomaar aangepast gaat worden is nog maar de vraag. Er zijn namelijk nog steeds veel Amerikanen die wel achter de SYG-wetten staan. Dit blijkt ook uit de steun die organisaties zoals de USCCA van veel Amerikanen krijgen. Voorlopig zal de wetgeving nog standhouden. Misschien dat de nieuwe president van Amerika, Joe Biden, een eerste stap zal zetten in de richting van aanpassing van de wetgeving. Dat is een vraag voor een ander artikel.

Lieve Aalbers (18) is eerstejaars studente Rechtsgeleerdheid aan de Universiteit Utrecht. Naast haar interesse in het recht, is zij erg geïnteresseerd in taal en journalistiek. Daarom is schrijven voor de Juncto ideaal zodat zij die twee passies kan combineren. In haar vrije tijd is ze veel te vinden op het hockeyveld, bij vrienden of achter een schildersezel.

Contact opnemen? Dat kan via:

juncto@jsvu.nl

Voetnoten

1.     Alabama Criminal Code (Section 13A-12-1).

2.     ‘The United States of Crazy Laws’

https://online.olivet.edu/news/united-states-crazy-laws (geraadpleegd op 15 november 2020).

3.     L.N. Wallace, ‘Castle Doctrine Legislation: Unintended Effects for Gun Ownership’ in Justice Policy Journal, p. 4.

4.     ‘The 2020 Florida Statutes’, https://www.leg.state.fl.us/statutes/index.cfm?App_mode=Display_Statute&Search_String=&URL=0700-0799/0776/Sections/0776.012.html (geraadpleegd op 15 november 2020).

5.     L.N. Wallace, ‘Castle Doctrine Legislation: Unintended Effects for Gun Ownership’ in Justice Policy Journal, p. 4-5.

6.     L.N. Wallace, ‘Castle Doctrine Legislation: Unintended Effects for Gun Ownership’ in Justice Policy Journal, p. 6.

7.     ‘Florida teen Trayvon Martin is shot and killed’ (versie 24-02-2020), https://www.history.com/this-day-in-history/florida-teen-trayvon-martin-is-shot-and-killed (geraadpleegd op 15 november 2020).

8.     ‘The 2020 Florida Statutes’, https://www.leg.state.fl.us/statutes/index.cfm?App_mode=Display_Statute&Search_String=&URL=0700-0799/0776/Sections/0776.012.html (geraadpleegd op 15 november 2020).

9.     Tampa man shoots father of three, then calls ‘stand your ground’ hotline, (versie 21 november 2020), https://www.tampabay.com/news/publicsafety/crime/tampa-man-shoots-father-of-three-then-calls-stand-your-ground-hotline/2293853/ (geraadpleegd op 28 november 2020).

10.   USCCA, https://www.usconcealedcarry.com/ (geraadpleegd op 28 november 2020).

11.   ‘Trayvon Martin Support Page – The Fight For Justice Continues’, https://www.facebook.com/seekingjusticefortrayvonmartin/about/?ref=page_internal (geraadpleegd op 20 november 2020).

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up