Ginsburg:

een icoon om te rouwen, maar een erfenis om te vieren

Tekst door: Kiki Schaafsma

LEES VERDER

‘The Notorious RBG’: het klinkt als een rapper uit de jaren 90. Niets is minder waar. Hoewel het wel gaat om een ‘rockster’, vervulde zij een belangrijke rol op een heel ander toneel: het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten. Opperrechter Ruth Bader Ginsburg (RBG) overleed afgelopen september aan de gevolgen van alvleesklierkanker. Ze bezette 27 jaar lang een zetel in de hoogste rechterlijke instantie van Amerika en ontwikkelde zich in die functie tot een cultheld en wereldwijde heldin: een moeilijk nalatenschap om op te volgen.1

Vrijwel direct na haar dood nomineerde President Trump een nieuwe (zeer conservatieve) dame om in de voetsporen van de overleden rechter te treden, genaamd Amy Coney Barrett. Op veel plekken in het land vonden demonstraties plaats tegen deze nominatie. De consensus luidde dat dit een taak was die aan de volgende president zou toekomen, aangezien de nieuwe verkiezingen reeds dichtbij waren.2 Trump trok zich hier niks van aan en Barrett werd op maandag 26 oktober, slechts acht dagen voor de presidentsverkiezingen, op 48-jarige leeftijd voor het leven benoemd als de nieuwste opperrechter van het Supreme Court.3 Maar waarom is deze rechtbank zo belangrijk? Wie was Ruth Bader Ginsburg? En wie is Barrett, die haar plaats zal overnemen?

Het Supreme Court
Het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten is een wereldberoemd fenomeen. In veel films, waaronder Amistad en Muhammad Ali’s Greatest Fight, wordt deze rechtbank afgebeeld als een raad van oude, grijze mannen. Tot de komst van de eerste vrouwelijke opperrechter, Sandra Day O’Connor in 1981, was dit ook een realistisch beeld.4 Het Supreme Court is de hoogste rechterlijke instantie van de Verenigde Staten, ook wel te vergelijken met onze Hoge Raad. De negen opperrechters zijn belast met het nemen van beslissingen over zwaarwegende onderwerpen als abortus, vrouwen- en burgerrechten en het homohuwelijk.

Sinds de totstandkoming van de Verenigde Staten zijn de politiek en het rechtssysteem onlosmakelijk verbonden geweest. Met de effectuering van de Amerikaanse grondwet kwam tegelijkertijd het Hof tot stand. Het rechtscollege heeft een rijke geschiedenis genoten als hoogste onafhankelijke rechter. Nou ja, onafhankelijk… de opperrechters van het Hooggerechtshof worden al decennialang aangedragen door de zittende president van VS.5 Op deze manier wordt er dus wel enige druk gezet op de zogenaamde ‘trias politica’. De benoeming van een hoge rechter gaat altijd hand in hand met veel politiek kabaal. Dit vloeit voort uit een traditie waarin het Supreme Court een hele evidente en toonaangevende rol speelt, veel meer dan de Hoge Raad bij ons in Nederland. De hoogste rechtbank heeft de macht om regels uitgevaardigd door de president of het congres nietig te verklaren. Hierdoor kunnen de rechters de maatschappij drastisch beïnvloeden. Dit is reeds gebeurd in onder meer 1954 door het verklaren van de rassensegregatie als ongrondwettelijk6 en het legaliseren van abortus in 1973.7 Niet zo gek dus, dat het zoveel uitmaakt wie er door de president genomineerd wordt en welke politieke kleur die rechter heeft.

Het benoemingsproces gaat als volgt: eerst wordt er een kandidaat door de president aangedragen, waarna deze wordt onderworpen aan slopende hoorzittingen in de Senaat. Als dit succesvol verloopt, wordt de rechter benoemd door de Senaat. Het is dus van belang dat een president een meerderheid houdt in de Senaat om zijn nominatie door te drukken. In het geval van president Trump hield hij deze meerderheid, waardoor hij de aanstelling van Amy Coney Barrett makkelijker doorgevoerd kreeg. Tijdens zijn ambtsuitoefening heeft Trump al drie nieuwe opperrechters aangesteld: Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh en Barrett8, allen streng conservatief.

Tot de dood van Ginsburg was er een verdeling van vijf conservatieve tegenover vier progressieve rechters. Met de benoeming van Barrett wordt de balans nog verder naar rechts geschoven met zes conservatieven en slechts drie progressieven.9 Bovendien sloeg Trump met de aanstelling twee vliegen in één klap: door te laten zien dat hij zaken voor elkaar krijgt, wist hij wellicht extra stemmers binnen hengelen. Daarnaast zou een rechter met zijn politieke kleur eventueel kracht kunnen zetten bij de (inmiddels lopende) rechtszaken van de president tegen de stemmentellingen van de verkiezingen.

Geen wonder dat velen kritiek uitten op het systeem van de benoeming van rechters. Het feit dat een president, die een politieke kleur heeft, iemand mag aandragen die beslissingen neemt over zulke belangrijke zaken blijft voor velen verbijsterend. Verder levert het karakter van een levenslange ambtsperiode oudere rechters op die de opvattingen van vorige generaties beter vertegenwoordigen dan de opvattingen van de huidige maatschappij.

Op deze wijze kan Trump door de rechters die hij gekozen heeft zelfs nog vanuit zijn graf invloed blijven uitoefenen op Amerika. Kortom, er valt te spreken van een soort wisselwerking: de politiek bepaalt wie er een zetel verovert en het Hof heeft weer enorme invloed op grote politieke vraagstukken in de toekomst.

‘The Notorious RBG’
Met een bijnaam knipogend naar een rapper kan men aannemen dat deze opperrechter de status van een rockster heeft verdiend. Het Hooggerechtshof noemde haar ook wel: ‘een onvermoeibare en vastberaden voorvechter van gerechtigheid.’10 Ruth Bader Ginsburg diende als een voorbeeld voor vele vrouwen, niet alleen in eigen land. Haar invloed bestreek een veel groter gebied. Afgelopen september galmde haar naam overal ter wereld toen het Supreme Court naar buiten bracht dat ze overleden was. Ook alle Nederlandse media stonden er mee vol. Het was een donkere dag voor veel progressieven in de VS. ‘Met de dood van opperrechter Ruth Bader Ginsburg ligt de Amerikaanse rechtsstaat in coma.’ Zo sprak Amerikadeskundige Paul Verhagen.11

Sinds 1993 maakte Ginsburg onderdeel uit van het hoogste rechtscollege. Met haar uitgesproken visie, die haar vaak recht tegenover haar collega’s plaatste, maakte ze al gauw naam voor zichzelf. Vooral onder de liberalen en progressieven viel ze goed in de smaak. Ginsburg geloofde in een levende grondwet, een document dat zich aanpast aan de tijd en verschillende betekenissen aanneemt, afhankelijk van wanneer het wordt geïnterpreteerd. Iets wat haar progressieve gedachtegoed alleen maar meer fundeerde.

Desalniettemin is het leven van RBG niet makkelijk geweest. Ze werd geboren in 1933 in een joods gezin, middenin de Grote Depressie. Na haar middelbareschooltijd ging ze studeren aan Cornell University, waarna ze haar studie vervolgde aan de rechtenfaculteit van Harvard. Ze was een van de negen vrouwen in haar studiejaar, naast meer dan 500 mannen. Daar kreeg ze te horen, waarom het nodig was dat zij een plaats innam die eigenlijk voor een man bestemd was.12 Uiteindelijk maakte ze haar studie af aan de University of Columbia in New York City. Ondanks lovende aanbevelingen van haar hoogleraren en goede studieresultaten wist ze vanwege haar geslacht geen plaats in een advocatenkantoor te bemachtigen. Ook door een toenmalig lid van het Hooggerechtshof, Felix Frankfurter, werd ze afgewezen voor een baantje met de uitleg dat hij er niet ‘klaar’ voor was een vrouw aan te nemen.13 Uiteindelijk heeft ze zich toch omhoog weten te werken tot een zetel in het Hooggerechtshof. Als tweede vrouwelijk lid ooit schoof ze aan naast Sandra Day O’Connor.

Op het gebied van controversiële onderwerpen hield Ginsburg altijd haar progressieve oogpunt vast. Over onder andere abortusrechten was ze uitgesproken: volgens haar een aangelegenheid waarmee de overheid zich niet bezig hoort te houden. Haar naam wordt dan ook vooral gelinkt aan haar steun voor de zaak die abortus nationaal legaliseerde in de VS: Roe v. Wade. Aangezien republikeinen er al jaren over denken om deze uitspraak terug te draaien, bestaat de angst dat door haar overlijden het recht op abortus bedreigd wordt, al helemaal nu ze opgevolgd wordt door een oerconservatieve rechter.14

Verder drong Ginsburg in 2007 bij de zaak Ledbetter v. Goodyear het Congres erop aan om wetgeving door te voeren, waarmee vrouwen evenveel zouden verdienen als mannen op de werkvloer. Ook uitte ze kritiek op de doodstraf: ‘If I were queen, there would be no death penalty’15 en keurde ze samen met haar liberale collega Sonia Sotomayor het verbod af tegen reizigers uit een aantal moslimlanden dat president Trump bekend had gemaakt.16 Deze opstandige stem binnen de Court verdwijnt nu met het overlijden van RBG.

‘Na lange hoorzittingen, waar ze flink aan de tand gevoeld werd, voelde het als een enorme overwinning om dit succes binnen te slepen.’

Controversie rondom Amy Coney Barrett
‘The honour of a lifetime’, zo sprak Amy Coney Barrett de Senaat toe na haar benoeming als hoge rechter. Na lange hoorzittingen, waar ze flink aan de tand gevoeld werd, voelde het als een enorme overwinning om dit succes binnen te slepen. Ze werd voornamelijk doorgezaagd over de vraag hoe haar persoonlijke overtuigingen invloed zouden hebben op haar werk. Hierover sprak Barrett zich in 2017 al uit: ‘I would never impose my own personal convictions upon the law.’17

Toch uiten veel Amerikanen hun zorgen over de scheiding van geloof en de uitvoering van haar taak als rechter. Dat is ook niet heel gek. Barrett is vanaf jongs af aan streng katholiek opgevoed en haar huidige opvattingen weerspiegelen deze opvoeding. Zo heeft ze zich onder meer uitgesproken tegen het homohuwelijk en abortus. Daarbij is ze samen met haar man lid van de People of Praise, een conservatief christelijk genootschap. Ook op andere vlakken heeft Barrett haar ‘aartsconservatieve’ idealen laten doorschemeren: ze sprak zich uit voor het recht op dragen van vuurwapens, zelfs voor mensen met een strafblad. Het recht op het bezit van een vuurwapen is een van oudsher zeer gewaardeerd, maar vooral een controversieel recht in de Amerikaanse samenleving. Tevens heeft Barrett de president bijgestaan bij zijn anti-immigratiebeleid.18

Als rechter staat Barrett bekend als een originalist. Dit betekent dat ze de grondwet interpreteert zoals deze destijds door de uitvaardiger bedoeld was, zoals Amerikanen in die tijd het interpreteerden. Een wetshistorische interpretatie van het recht dus. Evenals Ginsburg houdt Barrett zich star vast aan haar visie. Zo sprak Jonathan Turley, professor aan George Washington University: ‘Ginsburg maintained one of the most consistent liberal voting records in the history of the court. Barrett has the same consistency and commitment. She is the ultimate ‘deliverable’ for conservative vote.’19 Haar stem zou de komende decennia, samen met de conservatieve meerderheid, het verschil kunnen maken.

Barrett heeft net als Ginsburg een uitstekende opleiding genoten. Zo studeerde ze rechten aan de katholieke University of Notre Dame in Indiana en slaagde ze summa cum laude. Later gaf ze op dit instituut ook les als hoogleraar. Ironisch gezien was de campus van deze universiteit een van de plekken waar fel werd gedemonstreerd tegen haar aanstelling als opperrechter. Een menigte van studenten met zelfgemaakte borden en ‘pride’ vlaggen verzamelden zich op de campus.20 Bovendien sprak een voormalig student van haar zich tegen Barrett uit: ‘I feel somewhat conflicted because… she’s a great professor. She never brought up politics in her classroom… But I do not agree with her ideologies at all. I don’t think she would be good for this country and the Supreme Court.’21 Bovendien hadden 88 collega’s van de University of Notre Dame een brief geschreven waarin ze Barrett opriepen om een punt te zetten achter haar nominatie en te wachten tot na 3 november, wanneer de verkiezingen plaats zouden vinden.22

En zij zijn niet de enige die dit vinden. Veel Amerikanen verbazen zich over de hypocrisie van de republikeinen rondom de aanstelling. In 2016 betoogden zij nog dat een nieuwe hoge rechter niet benoemd mocht worden door de democraten, vanwege de aankomende verkiezingen. Dit jaar was het duidelijk dat ze aan er nu wél haast mee wilden maken. Politiek gezien kwam het voor hen deze keer beter uit. De republikeinse senator Lindsey Graham deed in 2016 nog de volgende uitspraak: ‘I want you to use my words against me. If there’s a Republican president in 2016 and a vacancy occurs in the last year of the first term, you can say Lindsey Graham said let’s let the next president, whoever it might be, make that nomination… and you’d be absolutely right.’23 Deze hypothese werd de realiteit met de dood van Ginsburg. Binnen minder dan 24 uur beloofde Graham, inmiddels ook de voorzitter van de Gerechtelijke Commissie, de selectie van Trump onverwijld tot de werkelijkheid te willen maken.24

Een onzekere toekomst
De vraag blijft hoe we Barrett zullen zien stemmen in haar eerste zaken. Haar verleden in de juridische wereld geeft ons wel een redelijk inzicht in wat we van haar mogen verwachten. Wat we in ieder geval zeker weten, is dat ze het geluid van Ginsburg niet over zal nemen. Waar RBG een heldin is voor linkse progressieven, is Barrett die heldin voor rechtse gelovigen: er valt te spreken van een echte antithese.25 Met de snelle aanstelling van Barrett heeft Trump in ieder geval weten te voorkomen dat de toekomstige president een meer progressieve rechter aan kan stellen. Hij heeft op deze manier het rechtscollege overwegend rood weten te kleuren. Het doek is gevallen voor het meest progressieve Hof ooit en daarmee liggen de verhoudingen binnen het Supreme Court voorlopig in ieder geval vast.

Kiki Schaafsma (18 jaar) zit op dit moment in het eerste jaar van de bachelor Rechtsgeleerdheid. Naast haar studie is ze lid van de studentenroeivereniging “Triton” en geniet ze in haar vrije tijd van sporten, filosofie en muziek.

Reageren?
Mail naar: juncto@jsvu.nl

Voetnoten

1.     L. Greenhouse, ‘Ruth Bader Ginsburg, Supreme Court’s Feminist Icon, Is Dead at 87’, https://www.nytimes.com/2020/09/18/us/ruth-bader-ginsburg-dead.html (geraadpleegd op 19 november 2020).

2.     Y. Dzhanova, ‘Photos show thousands joining the Women’s March in DC to protest Amy Coney Barret’s Supreme Court Nomination’, https://www.businessinsider.com/thousands-protest-amy-coney-barretts-nomination-at-womens-march-2020-10?international=true&r=US&IR=T (geraadpleegd op 22 november 2020).

3.     N. Fandos, ‘Senate Confirms Barrett, Delivering for Trump and Reshaping the Court’, https://www.nytimes.com/2020/10/26/us/politics/senate-confirms-barrett.html (geraadpleegd op 15 november 2020).

4.     CNN.nl, ‘Sandra Day O’Connor Fast Facts’, https://edition.cnn.com/2013/01/30/us/sandra-day-oconnor-fast-facts/index.html (geraadpleegd op 15 november 2020).

5.     Whitehouse.gov, ‘Our Government: The Judicial Branch’, https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/the-judicialbranch/#:~:text=The%20Supreme%20Court%20of%20the%20United%20States&text=All%20Justices%20are%20nominated%20by,their%20offices%20under%20life%20tenure. (geraadpleegd op 15 november 2020).

6.     F. Verhagen, ‘In de Verenigde Staten is het verleden nog lang niet voorbij’, https://www.demorgen.be/nieuws/in-de-verenigde-staten-is-het-verleden-nog-lang-niet-voorbij~b61b5e00/ (geraadpleegd op 22 november 2020).

7.     BBC.com, ‘Roe v Wade: What is US Supreme Court ruling on abortion?’, https://www.bbc.com/news/world-us-canada-54513499 (geraadpleegd op 22 november 2020).

8.     Supremecourt.gov, ‘Current Members’, https://www.supremecourt.gov/about/biographies.aspx (geraadpleegd op 20 november 2020).

9.     T. McCarthy, ‘Progressive totems on the chopping block as US supreme court veers right’, https://www.theguardian.com/law/2020/oct/26/supreme-court-amy-coney-barrett-conservative-majority (geraadpleegd op 15 november 2020).

10.  nu.nl, ‘Wie was Ruth Bader Ginsburg, progressief icoon van het Hooggerechtshof?’, https://www.nu.nl/buitenland/6078466/wie-was-ruth-bader-ginsburg-progressief-icoon-van-het-hooggerechtshof.html (geraadpleegd op 15 november 2020).

11.  P. Verhagen, ‘Dood van Ruth Bader Ginsburg kan de VS fataal worden’, https://www.parool.nl/columns-opinie/dood-van-ruth-bader-ginsburg-kan-de-vs-fataal-worden~b17a14b0/ (geraadpleegd op 16 november 2020).

12.  A. Onwuachi-Willig, ‘POV: Ruth Bader Ginsburg Fought Tirelessly for What She Believed Was Right’, https://www.bu.edu/articles/2020/ruth-bader-ginsburg/ (geraadpleegd op 9 december 2020).

13.  M. Donegan, ‘Ruth Bader Ginsburg changed America long before she joined the supreme court’, https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/sep/18/ruth-bader-ginsburg-death-legacy-supreme-court (geraadpleegd op 9 december 2020).

14.  B. Lanting, ‘‘RBG’ was de rockster van het Supreme Court’, https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/rbg-was-de-rockster-van-het-supreme-court~b9ac6011/ (geraadpleegd op 15 november 2020).

1.     EJI.org, ‘‘If I were queen, there would be no death penalty.’ EJI Mourns Justice Ruth Bader Ginsburg’, https://eji.org/news/if-i-were-queen-there-would-be-no-death-penalty-eji-mourns-justice-ruth-bader-ginsburg/ (geraadpleegd op 21 november 2020).

2.     R. Abdelaziz, ‘Muslim Ban Dissent Is A Part Of Justice Ruth Bader Ginsburg’s Legacy’, https://www.huffpost.com/entry/muslim-ban-dissent-ruth-bader-ginsburg-legacy_n_5f690027c5b63b8afd80e5fb?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAIKNKIb1tSQEpZ1J4NZtIks56d0Vqmd2OAbCuaCqKfujvBUtij-KWfN4evSroH8qQgcgyByRiLxCwvBwzFdi9xLLbRbxZMUI5mjowQd0dhlBEvttrUDkA41GfDlZHCM9Iz4vO5bZLqm_luNSm3ps1si3UbRSyKO_lXyebpCq_0XL (geraadpleegd op 21 november 2020).

3.     BBC.nl, ‘Amy Coney Barrett: The Supreme Court nominee on abortion, healthcare and her faith’, https://www.bbc.com/news/election-us-2020-54512678 (geraadpleegd op 20 november 2020).

4.     NOS.nl, ‘Heldin religieus-rechts moet heldin progressief-links opvolgen in Hooggerechtshof’, https://nos.nl/artikel/2349880-heldin-religieus-rechts-moet-heldin-progressief-links-opvolgen-in-hooggerechtshof.html (geraadpleegd op 21 november 2020).

5.     V. Baker, ‘Amy Coney Barrett: Who is Trump’s Supreme Court pick?, https://www.bbc.com/news/election-us-2020-54303848 (geraadpleegd op 28 november 2020).

6.     M. Rush, ‘’This is more than one issue’: Students gather to protest Justice Amy Coney Barrett’s confirmation’, https://ndsmcobserver.com/2020/10/this-is-more-than-one-issue-notre-dame-students-gather-to-protest-justice-amy-coney-barretts-confirmation/ (geraadpleegd op 29 november 2020).

7.     V. Baker, ‘Amy Coney Barrett: Who is Trump’s Supreme Court pick?, https://www.bbc.com/news/election-us-2020-54303848 (geraadpleegd op 28 november 2020).

8.     D. Jensen, ‘An Open Letter to Judge Amy Coney Barrett From Your Notre Dame Colleagues’, https://teacher-scholar-activist.org/2020/10/13/an-open-letter-to-judge-amy-coney-barrett-from-your-notre-dame-colleagues/ (geraadpleegd op 29 november 2020).

9.     S. Ankel, ‘‘Use my words against me’: A 2016 video of Lindsey Graham saying a Supreme Court vacancy should never be filled in an election year is going viral’, https://www.businessinsider.nl/use-my-words-against-me-a-2016-video-of-lindsey-graham-saying-a-supreme-court-vacancy-should-never-be-filled-in-an-election-year-is-going-viral/ (geraadpleegd op 28 november 2020).

10.  C. Edmondson, ‘You Would Do the Same’: Graham Is Defiant on Supreme Court Reversal’, https://www.nytimes.com/2020/09/21/us/politics/lindsey-graham-supreme-court-reversal.html (geraadpleegd op 9 december 2020).

11.  NOS.nl, ‘Heldin religieus-rechts moet heldin progressief-links opvolgen in Hooggerechtshof’, https://nos.nl/artikel/2349880-heldin-religieus-rechts-moet-heldin-progressief-links-opvolgen-in-hooggerechtshof.html (geraadpleegd op 21 november 2020).

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up