Avery vs. Manitowoc County: een gerechtelijke dwaling

Een van de meest spraakmakende rechtszaken in Amerika van de afgelopen tijd is de zaak van Steven Avery vs. Manitowoc County. In deze rechtszaak gaat het om Steven Avery die achttien jaar van zijn leven verloor doordat hij vast zat voor een misdaad die hij niet had gepleegd. Over het verhaal van Avery is zelfs een Netflix documentaire verschenen met twee delen genaamd: ‘Making a murderer’. Steven was 23 jaar en vader van vijf kinderen toen hij door de Manitowoc County Sheriff’s department gevangen werd genomen. Daarna hebben ze hem nooit meer laten gaan.

Tekst door: Josien van Geresteijn

LEES VERDER

Avery was al wel eerder in aanraking geweest met de sheriff’s department in Manitowoc County. Onder andere voor dierenmishandeling, een overval en het in bezit hebben van een vuurwapen.1 Dit laatste heeft vooral de olie op het vuur gegooid. Avery richtte namelijk een pistool op het hoofd van zijn nicht nadat hij haar van de weg had gereden. Hij beweerde dat ze geruchten over hem had verspreid.

Manitowoc County is een van de 72 county’s in de Amerikaanse staat Wisconsin, grenzend aan Lake Michigan. In 1985 werd een vrouw brutaal aangevallen en seksueel misbruikt terwijl ze aan het joggen was op een strand van Lake Michigan. Steven werd gearresteerd nadat het slachtoffer hem had uitgekozen uit een foto-opstelling en later uit een live-opstelling.2 Ondanks dat Avery kort na de aanval 40 mijl verderop in Green Bay was een alibi dat ondersteund werd door een bon met tijdstempel en 16 ooggetuigen, oordeelde de jury Avery schuldig en veroordeelde de rechter hem tot 32 jaar gevangenisstraf.3 Maar Avery hield zijn onschuld vol. Zijn advocaten gaven niet op.  In 1996 ontdekten zij bewijs dat aantoont dat schraapsel van onder de vingernagels van het slachtoffer, niet het DNA van Steven bevatte maar van een ander persoon.

Toch wees de rechtbank dit bewijs af omdat er niet kon worden vastgesteld wie die andere persoon was.4 Rond deze tijd kreeg Manitowoc County een telefoontje van Brown County over een veroordeelde gevangene die de aanranding zou kunnen hebben gepleegd. Deze man blijkt later ook de echte dader te zijn: Gregory Allen. Manitowoc County deed echter niks met deze informatie.

Jaren gingen voorbij. Advocaten van The Wisconsin Innocence Project kregen lucht van Steven zijn zaak en zorgden ervoor dat de haren gevonden op Penny Ann’s kleren werden getest op DNA. Het DNA werd gelinkt aan het DNA van een Gregory Allen, en niet aan Steven Avery.5

Door dit nieuwe DNA-bewijs werd Steven, na 18 jaar gevangenschap, vrijgelaten in 2003.

Er werd een groot onderzoek gestart naar de wetshandhaving in Stevens zaak door Manitowoc County. Speciale agenten uit de divisie van crimineel onderzoek onderzochten of er sprake was van wangedrag in functie.

De conclusie die uit dit onderzoek kwam was schokkend: het bleek dat er geen echt onderzoek was gedaan door de sheriffs afdeling, en dat de administratie over deze zaak erg gebrekkig was.6

De conclusie die uit dit onderzoek kwam was schokkend: het bleek dat er geen echt onderzoek was gedaan door de sheriffs afdeling, en dat de administratie over deze zaak erg gebrekkig was.6 Het bleek dat Stevens zaak anders werd behandeld en dat in het bijzonder de sheriff nauw betrokken was; iets wat normaal gesproken nooit gebeurde.

Na een onderzoek van 3 maanden legden de speciale agenten hun bevindingen voor aan de procureur-generaal. Deze beoordeelde dat er geen ethische of criminele overtredingen begaan waren door de sheriffs afdeling.

Ondertussen werd Avery een soort beroemdheid in het strafrechtsysteem; hij gaf interviews, politici wilden met hem op de foto en in 2003 werd er een Avery-werkgroep opgericht.7 Deze werkgroep deed onderzoek naar de zaak van Steven, en hoe het rechtssysteem zou moeten worden veranderd in de toekomst. De werkgroep stelde een pakket strafrechthervormingen op onder de naam Avery-motie en legde die voor aan het parlement.

Steven spande een civiele rechtszaak aan tegen Manitowoc County en twee ambtenaren. De sheriff en de officier van justitie werden aangeklaagd voor doelbewuste acties die de grondrechten van Avery hadden aangetast. Er zou een persoonlijke vijandigheid hebben geheerst die de rechtsgang heeft belemmerd en tot de onjuiste veroordeling geleid heeft. De advocaten van Avery stelde dat de Manitowoc sheriff’s department de aanklacht tegen Avery heeft gefabriceerd op de avond na de aanranding, omdat bepaalde mensen in dat departement persoonlijke problemen hadden met Avery en de familie niet goed bekend stond in Manitowoc.

Het doel van de civiele rechtszaak was compensatie voor het verlies van vrijheid en schadevergoeding voor de roekeloze en onverschillige gedragingen van de sheriff en de officier van justitie. Van beide partijen vroeg Avery een forse schadevergoeding; bij elkaar was dit een maximum van 36 miljoen dollar.

Twee jaar later gebeurde het ongelofelijke: Avery werd opnieuw achter slot en grendel geplaatst. Dit keer ging het om de verdwijning van Teresa Halbach. De fotografe werd voor het laatst gezien bij Avery’s autosloperij om een auto te fotograferen.

Haar auto werd gevonden op de sloperij van de familie Avery tijdens een zoektocht door vrijwilligers. Er werd besloten om een onderzoek te starten op de sloperij van Avery. Hij werd gevangen gehouden in Calumet County; een county grenzend aan Manitowoc County.

Calumet County zou ook het onderzoek leiden in verband met de vorige zaak tussen Manitowoc County en Avery. Manitowoc County’s aandeel in de doorzoeking was het leveren van middelen voor de doorzoeking. Terwijl dit onderzoek van start ging, kon Stevens advocaat hem niet bereiken. Ook namen ze het terrein dagenlang in beslag. Op de vierde dag van het onderzoek bij de sloperij vonden de autoriteiten een aantal aanwijzingen om hun zaak tegen Steven voor de moord op Halbach te staven: een reservesleutel werd gevonden op de grond bij Stevens bed, Teresa’s ontbrekende kentekenplaten verschenen in een verlaten auto waarvan de ramen waren opengebroken; een paar verkoolde menselijke botten werden opgemerkt bij een brandstapel. De autoriteiten van Manitowoc en Calumet County besloten de lijkschouwer van Manitowoc County niet te waarschuwen voor de ontdekking van de menselijke botten. Er werden geen foto’s of videobeelden gemaakt die lieten zien waar de menselijke botten zijn gevonden. Ook werden er bloedsporen van Steven gevonden in Teresa’s auto, en alleen het DNA van Steven werd gevonden op de sleutel van Teresa’s auto.

Steven werd gearresteerd voor de moord en daarna volgde er een lange rechtszaak tegen hem en zijn 16-jarige neefje Brendan Dassey, die mee zou hebben geholpen bij de verkrachting en de moord op Teresa Halbach. Steven was ervan overtuigd dat agenten hem erin hebben geluisd en bewijs hebben gefabriceerd zodat hij veroordeeld kon worden.

Hij moest in zijn civiele rechtszaak tegen Manitowoc County een schikking treffen omdat hij geld nodig had voor een advocaat. Steven kreeg 400.000 dollar voor de achttien jaar die hij onschuldig had vastgezeten, in ruil hiervoor wees Manitowoc County alle aansprakelijkheid af. Zo werd niemand aansprakelijk gehouden voor wat er was gebeurd met Steven.

Volgens zijn advocaten is het bewijsmateriaal gepland door Manitowoc County. De sleutel van de auto van Teresa werd bijvoorbeeld pas op de derde dag gevonden in Stevens trailer, nota bene door twee agenten die in de eerste rechtszaak een grote rol speelde in de veroordeling van Steven. Ook vonden Stevens advocaten een 11 jaar oud flesje met bloed van Steven Avery in een onbeveiligd gebied bij het kantoor van de sheriff. Het flesje was niet verzegeld, en zat in een niet-verzegelde doos.

Ook het feit dat er alleen maar DNA- sporen van Steven werden gevonden op een sleutel die Teresa elke dag gebruikte, is verontrustend. Het kan een indicatie zijn dat de sleutel is schoongemaakt en dat het DNA van Steven is aangebracht op de sleutel.

Daarnaast zijn de bloedsporen van Steven die zijn gevonden in Teresa’s auto kleine vlekjes, en zijn er geen vingerafdrukken gevonden in of op de auto. Steven had een snee in zijn vinger in die tijd. Stel het bloed in de auto was van die snee; hoe kunnen er dan geen vingerafdrukken van hem zijn gevonden in de auto?8

Ondanks dit alles achtte de jury, bestaande uit zes mannen en zes vrouwen, Steven schuldig aan opzettelijke moord. Hij werd veroordeeld tot levenslange gevangenschap. Steven houdt tot op de dag van vandaag zijn onschuld vol.

‘Of je nou gelooft dat Steven Avery schuldig is aan de moord op Teresa Halbach of niet; hij heeft achttien jaar onschuldig vastgezeten voor een aanranding die hij niet heeft gepleegd.’

Of je nou gelooft dat Steven Avery schuldig is aan de moord op Teresa Halbach of niet; hij heeft achttien jaar onschuldig vastgezeten voor een aanranding die hij niet heeft gepleegd.  Er werd gewetenloos informatie achtergehouden die van nut had kunnen zijn voor de advocaten van Steven. Dit was een enorme gerechtelijke dwaling. Zoiets mag nooit meer gebeuren.

Persoonlijk heb ik nog veel vraagtekens bij Stevens tweede veroordeling. Vanaf het begin werd Steven verdacht en werd eigenlijk al veronderstelt dat hij schuldig was. De transformatie van Steven als ten onrechte veroordeeld slachtoffer naar Steven de brute moordenaar van een onschuldige jonge vrouw is verbijsterend.

Manitowoc County dreigde door de civiele rechtszaak een grote som geld te moeten betalen aan Avery; 36 miljoen dollar. Dat is veel geld voor een kleine gemeente. Door de tweede strafzaak moest Steven deze rechtszaak wel schikken omdat hij geld nodig had voor zijn advocaten. Kan het zo zijn dat er bewijs is gepland om het te doen overkomen dat Steven schuldig is? En als dat zo is, wie heeft Teresa dan wel vermoord? Ze kan toch niet zomaar verdwenen zijn? Er zijn nog veel meer dingen in deze zaak die een gevoel van wantrouwen oproepen. En dit gevoel wordt door veel mensen gedeeld. Nadat de documentaire ‘Making a Murderer’ werd uitgezonden op Netflix kreeg de zaak van Steven Avery grote bekendheid.

Hierdoor is bij veel kijkers het gevoel ontstaan dat de veroordeelde Steven onschuldig is.  De afleveringen maakten veel los en leidden tot een golf van verontwaardiging over de methoden die politie en justitie gebruikten om de zaak op te lossen. Wereldwijd werd er gedemonstreerd tegen de celstraf van Avery.

Toch is er ook kritiek: de serie volgt vooral de advocaten van Avery en niet de aanklagers.

Is de serie te gekleurd?

“Making a Murderer laat niet de werkelijkheid zien, dat moet je als kijker wel begrijpen. Het is een verhaal gebaseerd op de waarheid, maar ingekleurd met eisen van commercie en drama”, zegt Willemien Sanders, mediawetenschapper aan de Universiteit Utrecht, gepromoveerd op ethiek en non-fictie.

Dat is niet fout en wel ethisch verantwoord, gaat Sanders verder. “Als documentaire- of filmmaker heb je artistieke vrijheid. Een documentaire is anders dan journalistiek. Het is een kunstvorm waarbij de normen en waarden van de journalistiek niet gehanteerd hoeven te worden.”9

Mijn advies is om de documentaire zelf te bekijken, met deze kennis in het achterhoofd.

Josien van Geresteijn (20) zit in haar tweede jaar van de studie Rechtsgeleerdheid aan de Universiteit van Utrecht. Nadat ze vorig jaar deel uitmaakte van de JSD Commissie bij de JSVU, is ze dit jaar redacteur voor de Juncto. Ze is vooral geïnteresseerd in strafrecht en buiten haar studie om werkt ze graag in de horeca.

Contact opnemen?
Dat kan via:
juncto@jsvu.nl

Voetnoten

1.     A. Devlin, ‘Avery Complex Case. Who is Steven Avery and when was the Making A

Murderer star found guilty of killing Teresa Halbach?’ (versie 7 September 2019) TheSun.

2.     J. Ferak, ‘Update: Steven Avery Case Timeline.’ (USA Today Network Wisconsin).

3.     J. van der Hoeven ‘Making a Murderer: Steven Avery onschuldig vast?’ (versie 4 jan 2016 Metro).

4.     C. Darrough, ‘What DNA Evidence Exonerated Steven Avery In 2003?’ (versie 31 december 2015 Bustle).

5.     ‘Steven Avery’ https://innocenceproject.org/cases/steven-avery​     /, (geraadpleegd op 7 december 2020).

1.     Ibid.

2.     ‘Avery Task Force examines wrongful convictions, new study commission to examine criminal justice system’ (Vol. 78 no. 7 [1 Jul 2005] Wisconsin Lawyer).

3.     H. Lensink, ‘De helden van documentaireserie Making a Murderer: advocaten Dean Strang en Jerry Buting’, (versie 12 oktober 2016) VN.nl.

4.     C. Dorlo, ‘Making a Murderer is geen realiteit, dat moet de kijker beseffen’, (versie 24 oktober 2018) nos.nl.

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up