De onderwereld van het festivalbezoek

Het festivalseizoen is officieel afgelast.1 Begrijpelijk, maar toch pijnlijk voor onze lezers die al vanaf september keihard zwoegen om die inspanning aan het einde van het collegejaar ongegeneerd uit te balanceren. Wees echter niet getreurd, vanuit een optimistische blik zijn er twee lichtpunten aan te wijzen: ten eerste bespaar je nu meer geld dan dat je over het hele jaar aan studievoorzieningen hebt uitgegeven en ten tweede zal dit artikel stapsgewijs je festivalervaring simuleren, zodat je toch nog een beetje de smaak van Lowlands kan proeven. Er is echter een addertje onder het gras: wij gaan uit van het worstcasescenario en haar juridische implicaties, aangezien het uitgaansleven omringd wordt door dubieuze handel en illegale praktijken. Waakzaamheid is daarbij het uitgangspunt, zodat men volgende zomer volledig voorbereid op pad kan gaan.

Tekst door: Yegor Ridley

LEES VERDER

Het onderscheid tussen belazerd, bedrogen en opgelicht

De festivalervaring begint al bij de aanschaf van het ticket. Om exact 16.00 uur gaat de verkoop van start, waarbij jij om 15:00 met drie laptops, je telefoon en die van je broertje op de website klaar staat om als eerste een van die veelgevraagde tickets te bemachtigen. Helaas gaat het hier al mis, want om 16:01 staat er op de pagina van je festival een melding dat de tickets zijn uitverkocht. Je hebt geen zin om Ticketswap opnieuw te laden totdat iemand erachter is gekomen dat hij per ongeluk een ticket te veel heeft gekocht, dus neem je een kijkje op Marktplaats. Daar staan gelukkig nog wel wat tickets, maar de prijs hiervan valt drie á vijf keer hoger uit dan het origineel. Je besluit om toch maar een ticket te halen, want het zou zonde zijn om als enige thuis te blijven die dag. De verkoper vraagt of je vooraf wilt betalen, vooruit, maar na vijf dagen heb je nog steeds niks ontvangen; je bent belazerd. Mogen die tickethandelaren überhaupt wel zo veel vragen voor een ticket? En wat kan je doen als je niet krijgt waar je voor hebt betaald?

Het bondige antwoord op de eerste vraag is: ja. Op 24 oktober 2017 is het wetsvoorstel tegen woekerprijzen (lees: het wetsvoorstel tegen de verhoging van ticketprijzen bij doorverkoop, met uitzondering van een toename van 20% wat betreft administratie- en verzendkosten) de Eerste Kamer niet doorgekomen. Een belangrijke reden hiervoor was dat het wetsvoorstel zo was opgebouwd dat de koop en verkoop eerst moest plaatsvinden, voordat men civielrechtelijk het overschot dat zij betaald hebben als onverschuldigde betaling kon terugeisen. Dit was onrealistisch en niet handhaafbaar, want niemand gaat voor een overschot van 50€ een dure procedure starten, aldus de Eerste Kamer.2

Dus wat kun je wel doen? Civielrechtelijk gezien kun je je wenden tot de wanprestatie (art. 6:74 BW). Je kan dit proberen op te lossen door nakoming te eisen, waarvoor ingebrekestelling een vereiste is om de schuldenaar in verzuim te stellen (artt. 6:81 jo. 6:82 BW). Er is namelijk nog een mogelijkheid dat de niet-levering een foutje was. Maar eigenlijk heeft de Marktplaatsverkoper nooit de bedoeling gehad om dat ticket te leveren. Dus na deze ingebrekestelling is ontbinding (art. 6:265 BW) en vervolgens terugvordering op grond van onverschuldigde betaling (art. 6:203 BW) de beste optie. We komen echter bij hetzelfde probleem uit als met het hiervoor besproken wetsvoorstel tegen woekerprijzen. Het is onrealistisch dat je voor een festivalticket een procedure gaat starten. Wellicht heb je €1000,- betaald voor een 3-daags Lowlandsticket, dan zou het eventueel nog kunnen, dus laten we daarvan uitgaan. Eenmaal bij de civiele rechter kom je er achter dat de op Marktplaats opgegeven naam helemaal niet bestaat en de verkoper dus zo slim is geweest om een valse naam en externe bankrekening te gebruiken. Dan komen we misschien uit op bedrog wegens een kunstgreep (art. 3:44 lid 1 jo. lid 3 BW). Maar je hebt alsnog geen idee wie je moet aanspreken, dus zit je met de gebakken peren.

De politie gaat vaak pas op onderzoek uit als er meerdere aangiften zijn ingediend tegen één rechtspersoon.4 Hierdoor is het aantal gedupeerden dat hun geld terugkrijgt laag, waardoor zij op hun beurt minder vertrouwen hebben in het doen van een aangifte en dat dus nalaten.5

Toch wil je het de pseudo-verkoper ironisch genoeg voor de tweede keer betaald zetten en ga je naar de politie met de hoop dat art. 326 Sr – de strafrechtelijke oplichting – je laatste soelaas biedt. Als de verkoper is gevonden en berecht kan de rechter besluiten om de geleden schade terug te laten geven. Het is daarbij wel van belang dat je je voegt als benadeelde partij binnen het aangifteproces.3 Dat woord ‘voegen’ toont echter een paradoxaal probleem aan als het gaat om internetoplichting: de politie gaat vaak pas op onderzoek uit als er meerdere aangiften zijn ingediend tegen één rechtspersoon.4 Hierdoor is het aantal gedupeerden dat hun geld terugkrijgt laag, waardoor zij op hun beurt minder vertrouwen hebben in het doen van een aangifte en dat dus nalaten.5

En zelfs als men veelvoudig aangifte doet, dan is het nog maar de vraag of de politie hier iets mee kan. Oplichting is volgens art. 326 Sr te onderscheiden in vier oplichtingsmiddelen: het aannemen van een valse naam, van een valse hoedanigheid, het gebruik van listige kunstgrepen en/of van een samenweefsel van verdichtsels. Op het eerste gezicht ligt het voor de hand op het middel ‘valse naam’ aan te wijzen en het daarbij te houden. Het probleem ligt hem echter in de causaliteit. Art. 326 Sr schrijft voor dat het oplichtingsmiddel de koper moet bewegen tot het sluiten van de deal.6 Dus wanneer de verkoper ‘ter vertrouwen’ alvorens de betaling een afbeelding van een vals identiteitsbewijs toestuurt zit je goed, omdat dit een beweegreden kan zijn om de verkoper te vertrouwen en de koop plaats te laten vinden. Als dit achteraf gebeurt is dat dus niet het geval. Dit causaliteitsvereiste geldt overigens ook voor bedrog in de zin van art. 3:44 BW. Ook wanneer de verkoper wél een juiste naam en bankrekening gebruikt is de enkele ‘valse hoedanigheid’ van het zijn van een bonafide verkoper volgens de rechtspraak niet voldoende om daadwerkelijk toepassing te vinden van art. 326 Sr. De valse hoedanigheid is vanuit de wetsgeschiedenis gelegen in een bepaald beroep of functie, waardoor onder andere bij de koper de indruk gewekt kan worden dat de verkoper weet waar hij het over heeft. De valse hoedanigheid van het enkel zijn van een bonafide verkoper strekt niet zodanig ver, omdat iedereen deze hoedanigheid kan bezitten.7

Kort samengevat ziet het er niet zo rooskleurig uit voor de gedupeerde koper. Wanneer de verkoper netjes zijn eigen naam en bankrekening gebruikt staat slechts de civielrechtelijke weg open, hetgeen niet wenselijk is als het om geringe bedragen gaat. Voor de strafrechtelijke route moet er meer bij komen kijken dan een enkele niet-levering, al dan niet onder een valse naam of hoedanigheid, om tot en berechting te komen. Het strafrecht is er namelijk volgens de Tweede Kamer niet om ‘’lichtgelovigheid en onnozelheid’’ te beschermen.8 Opgemerkt moet worden dat dit afhangt van de omstandigheden van het geval. Marktplaats’ aard vraagt om waakzaamheid, maar wanneer een professioneel uitziende website een uiterst betrouwbare indruk wekt kan dit anders liggen.9 Wees dus geduldig en neem toch de tijd om op F5 te blijven drukken op Ticketswap, waar verkopers maximaal 120% van de originele ticketprijs mogen vragen (tip van de redactie: er zijn browserextensies die automatisch de website per interval vernieuwen). Daarnaast ligt er in de nabije toekomst hoop bij Blockchain-technologie om oplichterij en woekerprijzen te bestrijden. Deze technologie, ook te vinden in de Bitcoin, zorgt er – kort samengevat – voor dat de QR-code van je ticket constant verandert en aan jouw smartphone gekoppeld is. Het nemen van een screenshot heeft dus geen zin. Wanneer je het ticket wil verkopen is deze zo geprogrammeerd dat dit alleen via het platform van de ticketbedrijven kan, zodat prijzen niet te ver kunnen stijgen.10

De grenzen van het gedoogbeleid

Je bent je geld kwijt, maar hebt op Ticketswap toch nog een ticket weten te bemachtigen voor een reële prijs. Eenmaal op het festival aangekomen voel je de bas vanuit je tenen naar je golvende biertje trillen. Alles verloopt soepel, maar op de achtergrond speelt er meer dan het oog doet voorkomen. Er worden namelijk opvallend veel handdrukken gegeven en op een gegeven moment wordt er zelfs iemand door een bewaker bij zijn kraag opgetild met de mededeling dat hij is aangehouden voor drugshandel. Mag een bewaker dit zomaar doen? En wat zijn de gevolgen voor een drugshandelaar en de koper?

Een festivalbewaker is geen opsporingsambtenaar. Hij mag dus niemand staande houden, maar wel vanuit zijn functie als burger aanhouden bij een geval op heterdaad (artt. 53 Sv jo. 128 Sv).11 Art. 2 van de Opiumwet is verder zeer duidelijk in wat wel en niet mag. Verhandelen van harddrugs wordt in beginsel vervolgd, zonder uitzondering van het gedoogbeleid. De dealer heeft dus naar alle waarschijnlijkheid een groot probleem en kan gestraft worden met een gevangenisstraf van ten hoogste acht jaren of geldboete van de vijfde categorie (art. 10 lid 4 Opiumwet). Justitie hanteert hiervoor een puntensysteem om de straf te bepalen. Afhankelijk van de strafbare handeling (het bezitten, telen, verkopen, exporteren of vervaardigen) krijgt de persoon een aantal strafpunten. Elk punt kost je 29 euro boete, twee uur taakstraf of een dag gevangenisstraf en wordt toegewezen vanaf minimaal twee punten bij het bezit van softdrugs en maximaal dertig punten bij de import of export van harddrugs. Daarnaast krijg je daar nog punten bij opgeteld afhankelijk van de grootte van de hoeveelheid die betrekking heeft op de handeling. De strafbare handeling ‘bezitten van harddrugs’ geeft ter voorbeeld standaard tien strafpunten, daar krijg je ook nog punten bij opgeteld per pil (aantal pillen • 1/3 • 4 punten per xtc-pil). Het OM kijkt daarbij ook naar factoren zoals reeds eerder gepleegde strafbare drugsfeiten om daar een percentage bij op te tellen of, in geval van enkele medeplichtigheid, juist af te trekken. Subregeling C van Art. 2 van de Opiumwet bepaalt daarnaast dat het aanwezig hebben van harddrugs ook verboden is. Het gedoogbeleid en zijn richtlijn omtrent ‘eigen gebruik’ is hier daarentegen wel van toepassing, dus men wordt (meestal) niet vervolgd voor het in bezit hebben van maximaal één xtc-pil (of vijf gram cannabis).12 De koper heeft er in onze casus echter twee, hetgeen 12 2/3e strafpunten waard is, en wordt dus naar de OM-straat van het festival gebracht.

‘Het strafrecht is er namelijk volgens de Tweede Kamer niet om ‘’lichtgelovigheid en onnozelheid’’ te beschermen.8

Er is de afgelopen jaren veel ophef geweest over deze zogenoemde drugs- of OM-straat. Dat is een ruimte waar je door middel van een strafbeschikking meteen ter plekke voorgeleid kan worden aan de officier van justitie (art. 257a Sv). Het probleem hierbij was dat nietsvermoedende feestgangers te horen kregen dat ze het terrein weer op mochten als ze hun boete betaalden, om er vervolgens achter te komen dat ze nu een strafblad hebben, hetgeen aanzienlijke problemen kan veroorzaken bij de aanvraag van een Verklaring Omtrent Gedrag. Het veelal luidende advies sinds de 119 boetes die op Lowlands 2014 zonder rechtsbijstand zijn uitgevaardigd is dan ook het volgende: betaal nooit direct de boete, maar vraag om een advocaat (die sindsdien steeds vaker op festivalterreinen aanwezig zijn om je te helpen) of vraag om een acceptgiro, zodat je na het festival nog kort de tijd hebt om een advocaat in te roepen en eventueel in verzet te treden.13

De wereld van het festivalseizoen wordt omringd door dubieuze en illegale handel. Blijf dus altijd op je hoede bij de aanschaf van festivaltickets (of muntjes)14 en wees bewust van wat zich allemaal speelt en de consequenties die daaraan verbonden zijn. Voorlopig moeten wij rekenen op het initiatief van ticketbedrijven en festivalorganisatoren om woekerprijzen en oplichterij tegen te gaan. Maar wellicht is er in de toekomst een wetmatige oplossing voor dit probleem, zodat bovengenoemden zich kunnen concentreren op het bieden van de beste ervaring voor muziekliefhebbers. Daarbij kan er gedacht worden aan Ierland, waar ze verkoop van tickets met woekerprijzen zelfs strafbaar hebben gesteld.15

Yegor Ridley (22) is derdejaars rechtenstudent aan de Universiteit Utrecht. Het afgelopen jaar heeft hij zich beziggehouden met een buitenlandse studie, het organiseren van het Nationaal Appèlconcours en een meeloopstage bij Nysingh. Deze zomer wil hij na zijn scriptie vrijwilligerswerk doen voordat hij een Master overweegt. Zijn interesses liggen voornamelijk binnen het intellectueel eigendom, het strafrecht en internationaal recht.

Contact opnemen?
Dat kan via:
juncto@jsvu.nl

Voetnoten

1. ‘Hele zomer geen festivals of concerten, basisscholen vanaf 11 mei weer open’, NOS (online: laatst geraadpleegd op 5 mei 2020), https://nos.nl/liveblog/2331161-hele-zomer-geen-festivals-of-concerten-basisscholen-vanaf-11-mei-weer-open.html.

2.  Kamerstukken I 2017/2018, 31461, nr. 4, item 4.

3.‘Internetoplichting’, (online: laatst geraadpleegd op 1 mei 2020), https://www.politie.nl/themas/internetoplichting.html.

4. H. van der Parre en B. Meindertsma, ‘Online opgelicht? Naar je geld kun je fluiten’, NOS (online: laatste geraadpleegd op 2 mei 2020), https://nos.nl/artikel/2175501-online-opgelicht-naar-je-geld-kun-je-fluiten.html.

5.  Digitale Veiligheid & Criminaliteit 2018 (Rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek).

6.  Hof Amsterdam 27 september 2017, ECLI:NL:GHAMS:2017:3945.

7.  HR 14 mei 1991, ECLI:NL:PHR:1991:AC3599, m.nt. Th.W. van Veen.

8.  Kamerstukken II 1878/79, 110, nr. 3, p. 123.

9.  HR 13 november 2001, ECLI:NL:HR:2001:AD4320 (concl. P-G Fokkens).

10.  G. Vroom, ‘GUTS: ‘Blockchaintechniek vanaf 2020 beschikbaar voor ticketbedrijven’, EMERCE (online: laatst geraadpleegd op 8 mei 2020), https://www.emerce.nl/interviews/guts-blockchaintechniek-2020-beschikbaar-ticketbedrijven.

11.  T. Roes, ‘Goede raad van een festivaladvocaat’, VICE (online: laatst geraadpleegd op 4 mei 2020), https://www.vice.com/nl/article/7bgydg/goede-raad-van-een-festivaladvocaat-935.

12.  Richtlijn voor strafvordering Opiumwet, harddrugs.

13.  A. Stoffelen ‘Kritiek op snelle berechting festivalgangers met drugs: advocaat?’, Volkskrant (online: laatst geraadpleegd op 5 mei 2020), https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/kritiek-op-snelle-berechting-festivalgangers-met-drugs-advocaat~bd92fa8b/.

14.  S. Kinani, ‘Deze jongens verdienen bakken met geld met hun illegale handel in festivalmuntjes’, VICE (online: laatst geraadpleegd op 5 mei 2020), https://www.vice.com/nl/article/4w3ykb/deze-jongens-verdienen-bakken-met-geld-met-hun-illegale-handel-in-festivalmuntjes.

15.  Prohibition of Above-Cost Ticket Touting Bill 2017.

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up