De handel in Europa

Tekst door: Nina van Klooster

‘’De macht van de Europese Unie ligt in de immense omvang van de Europese Interne markt, in het feit dat veel regels op die markt voor diensten en producten de strengste ter wereld zijn, en in de bereidheid van de EU om die regels af te dwingen.’’1

Het is een stuk uit Anu Bradford’s (hoogleraar aan Colombia Law School) nieuwe boek ‘The Brussels Effect; How the European Union Rules the World’. Bradford vatte al eerder samen wat het Brussels effect betekent, namelijk: ‘’het proces van eenzijdige globalisering van de regelgeving die wordt veroorzaakt, doordat de Europese Unie haar wetten buiten haar grenzen door marktmechanismen naar buiten brengt.’’ 2

Anno 2020 wordt er gesproken over de honger naar technologie die tot uitdrukking komt in grootschalige praktijken. De vierde industriële revolutie, waar big data de brandstof voor is, staat dan ook op het punt van uitbreken.3 Als het om de beschikbaarheid van data gaat, is China één van de koplopers. De vraag die hier gesteld moet worden is: zou het Beijing-effect uiteindelijk het Brussel-effect kunnen vervangen?

Dit artikel bespreekt allereerst wat de interne markt van de Europese Unie (hierna: EU) inhoudt. Ten tweede worden mogelijke risico’s uit China voor de EU besproken. Vervolgens wordt besproken hoe de EU haar handelsbelangen juridisch wil beschermen tegen de strategische dreigingen uit China. Ten slotte, volgt er een conclusie.

De interne markt van de EU
De EU heeft een op het buitenland gerichte economie. Hierbij hoort de grootste interne markt ter wereld. Deze interne markt brengt mee dat vrije handel tussen de lidstaten een van de basisbeginselen is.4 Daarnaast geldt er binnen de interne markt een recht van vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal. Maar, wat houdt deze interne markt precies in? Om dat te begrijpen, moet er eerst worden vastgesteld wat de gemeenschappelijke markt is.

De Verdragen definiëren het begrip gemeenschappelijke markt niet. Verschillende bepalingen doen er toch een beroep op. Zo verschijnt de gemeenschappelijke markt als een toestand die na een precieze overgangsperiode tot stand wordt gebracht en daarna in zijn werking en ontwikkeling gehandhaafd moet blijven.5 Daartoe moeten alle hinderende praktijken zoveel mogelijk verdwijnen en kan de EU, zo nodig, bijkomend optreden.6 De draagwijdte van de gemeenschappelijke markt kan worden bepaald aan de hand van de in artikel 3 Verdrag betreffende de werking van de Unie (hierna: VWEU) opgesomde taken. Er deden zich echter problemen op tijdens de realisatie van de gemeenschappelijke markt, want de markt diende volgens artikel 8 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap (hierna: EEG-Verdrag) tot stand te worden gebracht na een overgangsperiode van twaalf jaar. De Raad besloot dat de eerste van drie overgangsetappes op 31 december 1961 was voltooid.7 De tweede en derde etappe liepen automatisch af, zodat de overgangsperiode op 31 december 1968 eindigde. Toch slaagde de Gemeenschap er niet in om voor het einde van de overgangsperiode de gemeenschappelijke markt in al zijn onderdelen te realiseren. Technische complicaties en politieke gevoeligheden stonden eraan in de weg regelingen vast te stellen om het recht van vestiging te waarborgen of het kapitaalverkeer vrij te maken.

De Europese Commissie kon in december 1982 in Kopenhagen, de staatshoofden en regeringsleiders ervan overtuigen dat er werk moest worden gemaakt van ‘prioritaire maatregelen ter versterking van de interne markt’.8

De problemen bij de realisatie van de gemeenschappelijke markt hebben dus geleid tot de invoering van het concept ‘interne markt’ als aanvulling van de gemeenschappelijke markt.

De definitie van de interne markt luidt als volgt: de interne markt is een ruimte zonder binnengrenzen. Dit toont aan dat het beoogde resultaat verder gaat dan het tot stand brengen van een ‘gemeenschappelijke markt’, die enkel ‘open’ binnengrenzen nastreeft.9 Het Verdrag streeft met de afschaffing van de binnengrenzen niet louter naar een open markt, maar naar een ‘ruimte’. Dit begrip maakt duidelijk dat de integratie zich niet beperkt tot economische productiefactoren, maar zich uitstrekt over het gehele maatschappelijke leven.10

Sinds de instelling van de interne markt is de buitenlandse handel tussen 1999 en 2010 verdubbeld. Inmiddels is dit goed voor meer dan 30% van het bruto binnenlandse product (hierna: BBP) van de EU. De handel in goederen en diensten draagt bijvoorbeeld in aanzienlijke mate bij tot het bevorderen van duurzame groei en het creëren van banen. Meer dan 30 miljoen banen in de EU zijn afhankelijk van uitvoer naar niet-EU-landen, waaronder China. Er wordt voorspeld dat 90% van de toekomstige mondiale groei buiten de Europese grenzen zal worden gerealiseerd. Daarom is handel een motor voor groei en een prioriteit van de EU.

Om Europese bedrijven te helpen en te beschermen, probeert de EU handelsbelemmeringen uit de weg te ruimen, zodat Europese exporteurs vrij en onder eerlijke voorwaarden nieuwe markten kunnen bedienen.11 Dit is echter niet makkelijk. We zien dat de digitale omwenteling op niemand wacht. De economische en maatschappelijke kansen liggen voor het oprapen. De verwachting dat Europa de teugels zal pakken om met de digitale strijdwagen het strijdtoneel op te gaan is niet erg groot. Er is een mogelijkheid dat de EU haar koppositie verliest of een achterstand oploopt ten opzichte van China als het gaat om de digitale economie.12

‘De Verdragen definiëren het begrip gemeenschappelijke markt niet. Verschillende bepalingen doen er toch een beroep op.’

‘China is namelijk in staat om een alternatieve bestemming voor verschillende goederen aan te bieden als de EU-normen het voor bedrijven te duur maken om in de EU te handelen.’

 

De mogelijke risico’s uit China
De opkomst van nieuwe technologieën is een van de risico’s die de invloed van de EU op de markt kan ondermijnen.13 Zoals al eerder benadrukt, is China één van de koplopers als het om de beschikbaarheid van data gaat. Maar, China brengt meer eventuele risico’s met zich mee. Hieronder zal beschreven worden welke risico’s dit zijn.

Ten eerste vloeit er een mogelijk risico voor de EU uit de economische krachten van China voort. China is namelijk in staat om een alternatieve bestemming voor verschillende goederen aan te bieden als de EU-normen het voor bedrijven te duur maken om in de EU te handelen. Dit heeft als gevolg dat het vermogen van de EU, om haar marktmacht te benuttigen en voorschriften voor mondiale markten te schrijven, beperkt wordt.14
Daarnaast, zal de afhankelijkheid van bedrijven van hun toegang tot de EU-markt onvermijdelijk afnemen, naarmate de vraag in China tegen relatief hogere snelheden blijft groeien.15 Natuurlijk heeft dit niet als gevolg dat grote multinationale bedrijven – bijvoorbeeld Coca-Cola, Facebook en Google – in de toekomst ervoor kiezen om af te zien van de handel in Europa, maar de meest optimistische economische prognoses erkennen wel dat het relatieve aandeel van de EU in het mondiale BBP de komende decennia aanzienlijk zal dalen. De economie van de EU bleef in 2017 bijvoorbeeld met 2,4% groeien, de Chinese economie met 6,9%.16

Ten tweede vloeien mogelijke risico’s voor de EU uit een serie initiatieven van China voort. Dit blijkt uit het feit dat China instanties op wil zetten, die met de EU concurreren en die in de eerste plaats de Chinese belangen dienen.17 In 2014 kwam China bijvoorbeeld met een plan voor duurzame veiligheid. De volgende stap was het omarmen van instituties die zijn belangen dienen, zoals de Wereldhandelsorganisatie en de VN-Veiligheidsraad. Andere organisaties tracht China naar de hand te zetten door topposities te claimen. Voor Interpol werd bijvoorbeeld plaatsvervangend minister voor Binnenlandse Veiligheid Meng Hongwei naar voren geschoven.18
Daarnaast, bouwt China instituties op, die een alternatief vormen voor de instituties van de EU. Het beste voorbeeld daarvan is de New Development Bank, die een concurrent van de Wereldbank en de Europese Centrale Bank is. De bank komt voort uit een initiatief uit 2012 om een bank voor de BRICS-landen op te richten, met als doel de economische samenwerking tussen Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika te verbeteren. Samen omvatten deze landen 40% van de wereldbevolking.19
Echter, is het belangrijkste project het BRI-project; de Nieuwe Zijderoute. Dit plan voorziet feitelijke in drie routes: een maritieme zijderoute, een route over land en een digitale zijderoute.20 Xi Jinping (president van China) wil dat de zijderoutes zich concentreren op industriële ontwikkeling, financiële integratie en hervorming van het financiële stelsel en de infrastructuur, maar ook op de digitale infrastructuur met inbegrip van kunstmatige intelligentie, kwantumcomputers en nanotechnologie. Al 68 landen en organisaties tekenden bilaterale overeenkomsten met China. Deze overeenkomsten droegen ertoe bij dat Xi met de handel in 2014 tot 2016 de grens van 3 biljoen dollar moet hebben overschreden en dat China meer dan 50 miljard dollar in deze landen heeft geïnvesteerd.

Uit een gelekt rapport in 2018 blijkt dat de EU zich zorgen maakt over de situatie omtrent China. Dit rapport beschrijft namelijk dat 27 van de 28 ambassadeurs van de EU-landen in China, schreven dat het project op gespannen voet staat met de EU-agenda van handelsliberalisatie, omdat de machtsbalans omslaat ten voordele van Chinese staatsbedrijven.21 Hieruit blijkt dat sommige ambassadeurs vrezen voor politieke en economische dominantie.
De vrees van de Europese ambassadeurs is deels gegrond. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het 16+1 mechanisme van China en zestien landen in Midden- en Oost-Europa. Het mechanisme is in 2012 opgezet en is vooral bedoeld voor samenwerking op het gebied van infrastructuur. Deze samenwerking en investeringen zijn veelal gebaseerd op basis van geheime overeenkomsten. China krijgt hierdoor een grote zeggenschap over sectoren die van belang zijn voor de veiligheid in de wereld.22
Ten tweede, kan deze vrees blijken uit het feit dat verschillende Europese landen zich opstandig opzetten tegenover de EU. In 2017 weigerde Hongarije zijn handtekening te zetten onder een brief van de EU waarin de marteling van opgepakte advocaten in China werd veroordeeld. In datzelfde jaar blokkeerde Griekenland een verklaring over de Chinese mensenrechtenpraktijken in de VN.23 Uit deze voorbeelden blijkt dat de EU ook politiek klem gezet wordt.24
Ook kan het feit dat China geld steekt  in onrendabele projecten meespelen, zoals de 600 miljoen euro die de bouw van een snelweg tussen Belgrado en Bar in Montenegro kost en waarvan duidelijk is dat de kosten de baten blijven overschrijden.25 Deze infrastructuur maakt het mogelijk om Chinese goederen in Zuidoost-Europa en mogelijk Midden-Europa af te zetten.
Ten slotte, investeert China in landen die ooit lid van de EU willen worden. Voor sommige Midden- en Oost-Europese leiders is een hechte relatie met China dan ook een enorm voordeel. Zij kunnen ondanks protesten van de EU hun populistische en autoritaire agenda doorzetten. De reden dat zij dit kunnen, is dat de mensenrechten in mindere mate beschermd worden in China.

Een laatste risico voor de EU dat besproken wordt, is de technologie-voorsprong van China.
De katalysator van de vierde industriële revolutie is data. China had zijn eerste grote doorbraak in de data in 2015.26 De Chinese revolutie op het gebied van kunstmatige intelligentie wordt geleid door techgiganten als Alibaba, Baidu en Tencent. Zij trekken enorme aantallen kunstmatige-intelligentie-experts aan, en zij investeren in datacentra die de concurrentie kan doorstaan met die van Amazon, Google en Microsoft. Daarnaast wordt doelgericht in start-ups geïnvesteerd. Hierdoor volgen meer Chinese bedrijven. Sommige Chinese steden groeiden in enkele decennia uit van een onbeduidend plaatsje tot een metropool met ruim elf miljoen inwoners. Cruciaal is dat China beschikt over de rekencapaciteit voor de grootschalige toepassing van kunstmatige intelligentie. Het aantal supercomputers in China is tegenwoordig groter dan het aantal Amerikaanse.27 Om de Chinese doelstellingen te behalen heeft de regering een vijfjarenplan opgezet (2016-2020). De regering heeft 150 miljard dollar aan Chinese chipgarages gegeven die specifiek op kunstmatige intelligentie is gericht. Daarnaast heeft de industrie een plan dat bepaald dat de kunstmatige intelligentie een omvang van honderden miljoenen yuan moet gaan krijgen. Voorts is er een ontwikkelingsplan voor de robotindustrie dat China in 2020 de leidende fabrikant van robots moet maken.28

China kan dus een aantal risico’s met zich meebrengen dat een dreiging voor de EU kan vormen en eventueel de wereldwijde markpositie van de EU kan aantasten. Zo zal volgens een schatting van een Frans onderzoeksinstituut – The Centre d’Études Prespectives et d’Informations Internationales – het aandeel van de EU in het wereldwijde nominale BBP afnemen van 24% in 2025 en tot 16% in 2050.29 Maar, volgens het IMF was het EU-aandeel in het wereldwijde nominale BBP vanaf 2017 al gedaald tot 21,3%.30 Particulier accountantskantoor PwC voorspelt dat het aandeel van de EU in het mondiale BBP tegen 2050 zal dalen tot 9%, vergeleken met China’s 20% stijging.31 Volgens deze onderzoeken zal de EU een vermindering van haar marktmacht ervaren door de risico’s uit China.32

‘Zo zal de EU binnenkort de controle van investeringen door derde landen in strategische sectoren kunnen coördineren, om na te gaan of ze een bedreiging vormen voor de veiligheid of de openbare orde.’

EU-handelswetgeving
De belangrijkste vraag is nu: hoe wil de EU juridisch er voor zorgen dat haar handelsbelangen beschermd blijven tegen de potentiële dreigingen uit China?

De EU wil zorgen voor billijke en rechtvaardige handel met derde landen, zoals China. Daarom is de EU al enkele jaren bezig met een fundamentele hervorming van belangrijke handelsregels. Die betreffen voornamelijk: buitenlandse directe investeringen, antidumping en handelsbeschermingsinstrumenten. De nieuwe EU-wetgevingsinitiatieven moeten de Europese producenten en bedrijven vrijwaren van de potentiële schade die entiteiten kunnen berokkenen.33

Bovendien, bereikte De Raad op 20 november 2018 een voorlopig akkoord met het Europees Parlement over een EU-kader voor de screening van buitenlandse directe investeringen. Zo zal de EU binnenkort de controle van investeringen door derde landen in strategische sectoren kunnen coördineren, om na te gaan of ze een bedreiging vormen voor de veiligheid of de openbare orde.
Dit wetgevingsinitiatief is bedoeld om essentiële technologieën en belangen te beschermen tegen potentiële dreigingen. Daartoe zou op EU-niveau een kader tot stand worden gebracht om investeringen uit derde landen in strategische sectoren door te lichten. De lidstaten en de Europese commissie zouden kunnen samenwerken om te bepalen welke investeringen gevolgen kunnen hebben voor de veiligheid en de openbare orde.

Daarenboven wil de EU de EU-handelsbeschermingsintrumenten moderniseren. Op 20 december 2017 zijn dan ook de nieuwe EU-regels van kracht geworden die de EU tegen oneerlijke handelspraktijken beschermen. De bijgewerkte antidumpingregels van de EU gelden voor gevallen waarin de prijzen van ingevoerde producten kunstmatig laag worden gehouden door toedoen van de overheid. ‘’De nieuwe regels zullen van cruciaal belang zijn om ervoor te zorgen dat onze handelspartners ons hun producten verkopen tegen niet verstoorde prijzen, en dat de eerlijke mededinging op de markt wordt geëerbiedigd’’, aldus Urve Palo [Minister voor Handel uit Est].

Ten slotte, wil de EU de handelsbeschermingsinstrumenten herzien. Op 8 juni 2018 is de nieuwe verordening tot modernisering van de handelsbeschermingsinstrumenten van de EU in werking getreden. Het doel van de verordening is EU-producenten te beschermen tegen schade door oneerlijke concurrentie, en op die manier vrije en eerlijke handel te garanderen. Zij maakt de handelsbeschermingsinstrumenten voorspelbaarder, transparanter en toegankelijker, vooral voor kleine en middelgrote ondernemingen.

Overigens zijn er ook aanwijzingen dat China de afgelopen twee decennia meer bereid is tot regulering. Dit is van groot belang voor de EU. Het niveau van regelgeving is namelijk op het gebied van mededingingsrecht, consumentenbescherming, milieubescherming, financiële regelgeving en voedselveiligheid sterk toegenomen. Op veel van deze gebieden zijn in het afgelopen decennium nieuwe alomvattende wetten aangenomen, waaronder de antimonopoliewet (2007), een herziene voedselveiligheidswet (2015), een alomvattende cyberbeveiligingswet (2016), nieuwe regels omtrent omgevingsinformatie (2014).34 Echter zijn wetenschappers sceptisch over de toenemende regulerende activiteiten van China. Sommigen wijzen erop dat een groot deel van de toename van regelgeving samenviel met de toetreding van China tot de WTO.35 Anderen hebben de nadruk gelegd op verschillende binnenlandse schandalen die China ertoe hebben gebracht te reguleren. De toegang van burgers tot informatie wordt ook aangehaald als een motivatie.36

Er kan geconcludeerd worden dat de EU verschillende juridische maatregelen heeft genomen om haar handelsbelangen te beschermen. De vraag is echter of deze maatregelen voldoende zijn om het Brusselse-effect in stand te houden.

Brussels effect is toch moeilijk te vervangen
De EU-instellingen zijn zich bewust van de achteruitgang van de economische macht van de EU in de komende decennia. De Europese Commissie overweegt drie potentiële toekomsten voor Europa in het rapport ‘Global Europe 2050’: een bedreigd Europa, een Europa waar ‘niemand om geeft’ en een heroplevend Europa dat een wedergeboorte beleeft.
In het laatste scenario wordt een EU voorgesteld die zich blijft uitbreiden en sterker wordt en haar politieke, fiscale en militaire integratie consolideert.37 Zelfs in dit positieve scenario zal het aandeel van de EU in het mondiale BBP tussen nu en 2050 gehalveerd zijn. De voorspellingen van het Europees Parlement voor 2030 laat namelijk zien dat de marktmacht van de EU gestaag zal afnemen, waardoor zij tegen 2030 een aandeel van 17-18% van het wereldwijde nominale BBP zal hebben.38

Hoewel de marktmacht van de EU veel af zal nemen en China ongetwijfeld de komende jaren een groot aandeel van het mondiale BBP zal innemen en vele beleidsterreinen zal gaan reguleren, is het onwaarschijnlijk dat het Beijing-effect het Brussel-effect kan vervangen.

Ten eerste, China streeft een regelgevende capaciteit na. Het land wil de consument en het milieu beschermen door het nastreven van economische groei, echter neemt de economische groei niet in hetzelfde tempo toe als zijn BBP. Daarnaast heeft China zich ingespannen om regelgevende capaciteit op te bouwen op gebieden, zoals het mededingingsrecht. De Europese Commissie heeft hier echter een te grote voorsprong op. Zij is de meest vurige hoedster van de concurrentie op de markt. Chinese instellingen hebben nog een lange weg te gaan, voordat zij het soort regelgevingsbeleid nastreeft dat de EU genereert en handhaaft.39

Ten tweede, China wordt binnenkort waarschijnlijk de grootste consumentenmarkt, maar het BBP per hoofd van de bevolking suggereert dat de EU-lidstaten het beter blijven doen tegen de toenemende economische macht van China. Dit kan verklaard worden aan de hand van een rapport van Hong Kong and Shanghai Banking Corporation Limited (hierna: HSBC). Volgens het rapport zal het inkomen van China in 2050 $ 17.372 bedragen. Dit zal voor veel, zo niet alle EU-lidstaten, waaronder Duitsland ($ 52.683), Frankrijk ($ 40.643) en Spanje ($ 38.111), ver achterblijven bij het cijfer.40

Ten derde, heeft Capital Economics (een onafhankelijk onderzoeksbureau) gesteld dat de snelle economische groei in China niet kan worden volgehouden.41 Verschillende fundamentele factoren, zoals de accumulatie van schulden en een onhoudbaar hoog investeringspercentage (dit komt bv. voor in het project BRI, de Nieuwe Zijde route), dragen bij aan de voorspelling dat er een einde komt aan de economische groei in China.42 Bovendien kent China een grote vergrijzing, een autocratisch politiek systeem en de vijandigheid tegenover hervorming. Dit kan de weg vrij maken voor een scherpe vertraging.

‘Overigens zijn er ook aanwijzingen dat China de afgelopen twee decennia meer bereid is tot regulering.’

Conclusie
Geconcludeerd kan worden dat China een aantal mogelijke risico’s meebrengt voor de wereldwijde marktpositie. China zal ongetwijfeld doorgaan op een pad van snelle economische groei, mede door haar technologie voorsprong. Zij zal haar handel in evenwicht proberen te brengen en de belangrijkste invoerbestemming proberen te worden. Ook zal zij de nodige regelgevende capaciteit opbouwen om deel te nemen aan opmerkelijke regelgevende regelgeving en zal zij het niveau van consumentenrijkdom proberen te bereiken. Echter, zijn hierboven een aantal argumenten getoond dat laat zien dat het Beijing-effect het Brussels-effect moeilijk kan vervangen, want zoals eerder is benadrukt heeft de EU haar wetgeving op veel terreinen aangescherpt. Daarnaast is China een van de landen die de EU-regelgeving het meest willen navolgen. Dit geldt voor gegevensbescherming, voedselveiligheid, concurrentiebeleid en milieubescherming. Dus een ‘Beijing-effect’ kan er waarschijnlijk alleen toe leiden dat China haar marktmacht gebruikt om de EU-wetgeving, die zij zelf importeert, te globaliseren.

Nina van Klooster (19) is eerstejaars rechtenstudent aan de UU. Vorig jaar heeft zij haar propedeuse HBO Rechten gehaald. Haar interesse ligt vooral in het privaatrecht. Naast haar studie is ze actief in een commissie van Unitas S.R. Daarnaast besteedt ze haar vrije tijd graag aan het luisteren van muziek en sporten. Verder is ze werkzaam in de sportschool en bij Babel (partner van de UU).

Reageren? Stuur een mail naar: juncto@jsvu.nl

Voetnoten

1: A. Bradford, The Brussels Effect. How the European Union Rules the world., New York: Oxford University Press 2020.

2: A. Bradford, The Brussels Effect. Compiled by the Editors of the Northwestern University Law Review, Social Science Research Network 2770634: Columbia Law and Economics Working Paper No. 533, 2012. Zie ook A. Bradford, The Brussels Effect: The Rise of a Regulatory Superstate in Europe, Chicago: The University of Chicago; The Law School. Lecture, March 2012. URL: https://www.youtube.com/watch?v=QeFmR3Fkjzw (voor het laatst geraadpleegd op 30 mei 2020).

3: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019.

4: European Commission, DG Trade Statistical Guide, Luxembourg: Chief Economist and Trade Analysis Unit Statistics Sector 2018. URL: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/dc5a2f3e-88a1-11e8-ac6a-01aa75ed71a1 (voor het laatst geraadpleegd op 30 mei 2020).

5: Artikel 32 lid 2 en artikel 71 lid 2 EG-Verdrag. Zie ook Artikel 3 lid 1 onder h, artikel 32 leden 1 en 4, artikel 88 lid 1, artikel 119 lid 1 eerste alinea, artikel 120 lid 1, artikel 136 derde alinea, artikel 211, artikel 267, artikel 297 en artikel 308 VWEU.

6: Artikel 15 tweede alinea, artikel 81 lid 1, artikel 82 eerste alinea, artikel 87 leden 1, 2 en 3, artikel 88 leden 2 en 3, artikel 134 derde alinea VWEU. Zie ook Artikel 94 EG-Verdrag en artikel 308 VWEU. Zie ook K. Lenaerts en P. Van Nuffel, Europees recht: in hoofdlijnen, Apeldoorn: Uitgever Maklu 2009.

7: Besluit 1962/164/EU van de Raad van 14 januari 1962 betreffende de overgang naar de tweede etappe van de overgangsperiode (PbEU 1962).

 

8: Beschikking 66/532/EEG van de Raad van 26 juli 1966 betreffende de afschaffing van de douanerechten en het verbod op kwantitatieve beperkingen tussen de lidstaten en het van toepassing worden van de rechten van het gemeenschappelijk douanetarief voor de niet in bijlage II van het Verdrag genoemde producten (PbEU 1966, 2971)

 

9: K. Lenaerts en P. Van Nuffel, Europees recht: in hoofdlijnen, Apeldoorn: Uitgever Maklu 2009.

 

10: K. Lenaerts en P. Van Nuffel, Europees recht: in hoofdlijnen, Apeldoorn: Uitgever Maklu 2009.

 

11: European Commission, DG Trade Statistical Guide, Luxembourg: Chief Economist and Trade Analysis Unit Statistics Sector 2018. URL: https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/dc5a2f3e-88a1-11e8-ac6a-01aa75ed71a1 (voor het laatst geraadpleegd op 30 mei 2020).

 

12: P. Grant, Niemand zal de vierde industriële revolutie stoppen, VNO-NCW 2019. URL: https://www.vno-ncw.nl/news-europa/businesseurope-niemand-zal-de-vierde-industriele-revolutie-stoppen (voor het laatst geraadpleegd op 30 mei 2020).

 

13: A. Bradford, The Brussels Effect. How the European Union Rules the world., New York: Oxford University Press 2020.

 

14: A. Bradford, The Brussels Effect. How the European Union Rules the world., New York: Oxford University Press 2020.

 

15: Centraal Planbureau, Juniraming 2017; Economische vooruitzichten 2017 en 2018, CPB Policy Brief: 2017/08. URl: https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Policy-Brief-2017-08-Juniraming-2017.pdf (voor het laatste geraadpleegd 31 mei 2020)

 

16: D. Wilson en R. Purushothaman, Dreaming with BRICs: The Path to 2050. Compiled by the editors of Goldman Sachs, Global Economics: Paper No. 99 2003. URL: https://www.goldmansachs.com/insights/archive/archive-pdfs/brics-dream.pdf (voor het laatst geraadpleegd 30 mei 2020).

 

17: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019, p. 277

 

18: P. Wen, China’s Xi says will support Interpol raising its profile, Reuters, 26 september 2017. URL: https://www.reuters.com/article/us-china-interpol/chinas-xi-says-will-support-interpol-raising-its-profile-idUSKCN1C10CT (voor het laatst geraadpleegd 30 mei 2020).

 

19: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019.

 

20: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019, p. 283; D. Heide, T. Hoppe, S. Scheuer en K. Stratmann, EU ambassadors band together against Silk Road, Handelsblatt, 17 april 2018. URL: https://www.handelsblatt.com/today/politics/china-first-eu-ambassadors-band-together-against-silk-road/23581860.html?ticket=ST-167468-6mJkapeVCAecS777drwf-ap3 (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).

 

21: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019, p. 281.

 

22: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019, p. 281.

 

23: A. Witthoeft, What is China’s objective With the 2018 16+1 summit?, The Diplomat, 8 juni 2018. URL: https://thediplomat.com/2018/06/what-is-chinas-objective-with-the-2018-161-summit/ (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).

 

24: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019, p. 282.

 

25: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019, p. 283.

 

26: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019, p. 298.

27: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019, p. 299.

 

28: R. De Wijk, De nieuwe wereldorde; Hoe China sluipenderwijs de macht overneemt., Amsterdam: Uitgeverij Balans 2019.  p. 300.

 

29: J. Fouré, A. Bénassy-Quéré en L. Fontagné, The World Economy in 2050: A Tentative Picture, Compiled by the Editors of CEPII, CEPII: Working Paper No. 27, 2010. URL:  https://www.cepii.fr/PDF_PUB/wp/2010/wp2010-27.pdf (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).

 

30: Report for Selected Country Groups and Subjects, Compiled by the Editors of the International Monetary Fund. URL: https://perma.cc/B6GV-XPHQ (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).

 

31: The Long View: How Will the Global Economic Order Change by 2050?, Compiled by the Editors of PWC, PWC: 8 February 2017. URL: https://www.pwc.com/gx/en/world-2050/assets/pwc-the-world-in-2050-full-report-feb-2017.pdf (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).

 

32: Europese Raad en Raad van de Europese Unie, EU-wetgeving, zitting 20 oktober 2016. URL: https://www.consilium.europa.eu/nl/meetings/european-council/2016/10/20-21/

 

33: A. Bradford, The Brussels Effect. How the European Union Rules the world., New York: Oxford University Press 2020; Ministry Of Commerce People’s Republic Of China, Anti-Monopoly Law of the People’s Republic of China: Adopted at the 29th Meeting of the Standing Committee of the Tenth National People´s Congress, August 3, 2008. URL: https://english.mofcom.gov.cn/article/policyrelease/Businessregulations/201303/20130300045909.shtml (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020); M. Roberts en C. Lin, China Food Law Update: The 2015 Food Safety Law and Social Governance on Food Safety, Journal of Food Law and Policy 2016. URL: https://poseidon01.ssrn.com/delivery.php?ID=808067068026065075065107006117067091035019070001075003096097083108082009105028010002106039102104013096111074001030067069118099126080022051012091117095070086089116030093028080092102000099075118027078100118092010121101001021012067126105026086123124092017&EXT=pdf (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020); Cybersecurity Law of the People’s Republic of China: Adopted by The Standing Committee of the National People’s Congress, November 7, 2016. URL:  https://www.lawinfochina.com/display.aspx?id=22826&lib=law (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020); A. Wang, Explaining Environmental Information Disclosure in China. Compiled by the Editors of UCLA School of law, University Of California, Los Angeles – School of Law: Public Law & Legal Theory Research Paper Series, Research Paper No. 17-14, 44 Ecology Law Quarterly 865, 2018. URL: https://poseidon01.ssrn.com/delivery.php?ID=016013006095020031094126123113125029038020028004063010126024112075031113125029105124036118001032056056002116068114078110026093041061069087049097111091087088114120008005064089003084005076110106018000087112113084031099097076022096029073095116068008084&EXT=pdf (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).

 

34: A. Bradford, The Brussels Effect. How the European Union Rules the world., New York: Oxford University Press 2020.

 

35: B. Van Rooij, Regulating Land and Pollution in China; Lawmaking, Compliance, and Enforcement; Theory and Cases, Leiden: Leiden University Press 2006. URL: https://openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/handle/1887/5433/Thesis.pdf (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).

 

36: A. Wang, Explaining Environmental Information Disclosure in China. Compiled by the Editors of UCLA School of law, University Of California, Los Angeles – School of Law: Public Law & Legal Theory Research Paper Series, Research Paper No. 17-14, 44 Ecology Law Quarterly 865, 2018. URL: https://poseidon01.ssrn.com/delivery.php?ID=016013006095020031094126123113125029038020028004063010126024112075031113125029105124036118001032056056002116068114078110026093041061069087049097111091087088114120008005064089003084005076110106018000087112113084031099097076022096029073095116068008084&EXT=pdf (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).

 

37: Directorate-General for Research and Innovation, EUROPEAN COMMISSION, GLOBAL EUROPE 2050, 5 (2012), https://ec-europa-eu.proxy.library.uu.nl/research/social-sciences/pdf/policy_reviews/global-europe-2050-report_en.pdf [https://perma.cc/TN2B-7GX5].

 

38: D. Gros en C. Alcidi, the Global Economy in 2030: Trends and Strategies for Europe, Compiled by the Editors of the centre for European Policy Studies, CEPS: November 2013. URL: https://espas.secure.europarl.europa.eu/orbis/sites/default/files/generated/document/en/The%20Global%20Economy%20in%202030.pdf (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).
European Commission, Global Europe 2050; Research and Innovation, Compiled by the Editors of the Directorate-General for Research and Innovation, Brussel: European Research Area. URL: https://ec-europa-eu.proxy.library.uu.nl/research/social-sciences/pdf/policy_reviews/global-europe-2050-report_en.pdf (voor het laatst geraadpleegd 31 mei 2020).

 

39: A. Bradford, The Brussels Effect. How the European Union Rules the world., New York: Oxford University Press 2020.

 

40: K. Ward, The World in 2050: Quantifying the Shift in the Global Economy, Compiled by the Editors of HSBC Global research, HSBC: Global Economics, 4 January 2011. URl: https://www.hsbc.ca/1/PA_ES_Content_Mgmt/content/canada4/pdfs/business/hsbc-bwob-theworldin2050-en.pdf

 

41: M. Wolf, The future might not belong to China, Financial Times, January 1 2019.

 

42: A. Bradford, The Brussels Effect. How the European Union Rules the world., New York: Oxford University Press 2020.

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up