COVERINTERVIEW

Ynzo van Zanten

Tony’s Chocolonely

Tekst door: Nevengi Dankerlui

LEES VERDER

Zou u zich willen voorstellen?

Ik ben Ynzo van Zanten. Ik ben de Choco Evangelist van Tony’s Chocolonely wat eigenlijk inhoudt dat ik normaal gesproken de hele wereld over reis om het verhaal van Tony’s te vertellen. Ik vertel wat we doen, hoe we dingen doen, maar vooral ook waarom we dingen doen. Ik doe een heleboel lezingen, podcasts, interviews. Wij doen helemaal niks aan paid media, dus nul reclame en advertising. Ik besteed de hele tijd mijn aandacht aan het vertellen van dat verhaal over de hele wereld en dat zijn dus nu podcasts, webinars, online lezingen, talks en dergelijke. Ik ben niet sinds dag één betrokken bij Tony’s, maar wel sinds dag één dat Henk Jan (Beltman, red.) als Chief Chocolate Officer eigenlijk het meerderheidsaandeel, of eerst minderheidsaandeel, nam. Vanaf dat moment zijn wij eigenlijk veel ondernemender geworden. Vanaf dat moment ben ik al betrokken geweest en sinds een jaar of vier sta ik op de payroll van Tony’s. Ik ben ook nog een tijd HR Directeur geweest van Tony’s.

Zoals velen wel weten houdt Tony’s Chocolonely zich bezig met fairtrade. Zou u willen uitleggen wat fairtrade precies betekent voor Tony’s?

Fairtrade is voor Tony’s Chocolonely zoals een rijbewijs is voor iemand die een auto wil besturen. Het is een minimaal vereiste om de weg op te mogen. Wij vinden fairtrade heel belangrijk en wij zijn al sinds jaar en dag een trouwe partner van fairtrade Max Havelaar. Zij staan voor een eerlijke betaling van boeren en ze staan voor een eerlijkere verdeelde waardeketen waar wij ook voor staan, alleen is het voor ons maar één onderdeel van een ander onderdeel van vijf stappen in wat wij onze samenwerkingsprincipes noemen. Eentje daarvan is een eerlijke prijs betalen en die eerlijke prijs bestaat voor ons uit fairtrade plus nog een toegevoegde Tony’s premium. Die werkt nog veel meer naar iets wat wij ‘living income reference price’ noemen. Om in ieder geval die prijs te betalen, die de boeren minimaal nodig hebben om überhaupt tot een leefbaar inkomen te kunnen komen. Maar daar zitten meer aspecten aan, zoals langdurige relaties, een volledig inzicht in je waardeketen en het helpen verhogen van de kwaliteit en productiviteit. Fairtrade wordt soms gezien als de holy grail, als een eindpunt, maar voor ons is het een minimaal uitgangspunt. Wij vinden dat je nog veel meer verantwoordelijkheid kunt nemen en nog veel meer nodig hebt om dat verschil te maken in die waardeketen. Helaas is in veel bedrijven een certificering – of het nou fairtrade is of UTZ Certified of RainForest Alliance – een soort eindpunt en dat is het niet. Het is een beginpunt. Vandaar dat ik altijd zeg: ‘het is een rijbewijs, want met een rijbewijs mag je de weg op maar ben je nog een waardeloze chauffeur.’ Je leert along the way om een betere chauffeur te worden, maar je mag wel de weg op.

Hoe zorgt Tony’s Chocolonely er in de praktijk voor dat er ook daadwerkelijk ‘eerlijk wordt gehandeld’ en dat er wordt gewaarborgd waar jullie voor staan?

Dat gaat over die vijf stappen die ik heb genoemd. Deze stappen staan volledig uitgelegd in ons jaarverslag wat op onze website staat. Daar kun je zo induiken om die vijf stappen nog eens goed na te lezen. Die zijn essentieel vinden wij. Heel vaak zie je dat bedrijven beginnen om stappen zetten, maar ze vervolgens bij één stap blijven. Wij denken dat het er vijf zijn die je echt nodig hebt in zijn geheel. Fairtrade is daar één onderdeel van. Wat wij doen om dat te waarborgen is eigenlijk dat wij een volledige traceerbaarheid hebben, dus wij kunnen daadwerkelijk zien waar onze bonen vandaan komen en daarmee dus direct aan het begin van die waardeketen een hogere prijs betalen en daar verantwoorden wij ons voor in datzelfde jaarverslag dat ik noemde. Daarin leggen wij volledige verantwoording af waar onze premies naar toe gaan en aan wie wij die betalen. Maar, je kunt alleen maar die verantwoording afleggen als je daadwerkelijk ook kunt garanderen dat je precies weet waar je bonen vandaan komen. Fairtrade betekent niet volledige traceability en dat doen wij dus wel. Dat zit ook in de systemen die wij hebben aangelegd, waaronder de ‘bean-tracker’. Dat is een systeem waarbij wij precies zien waar welke bonen vandaan komen. Het ziet niet letterlijk de reep, omdat je blends maakt van chocolade, maar wij kunnen wel helemaal terug traceren welke batch chocolade die wij gemaakt hebben, van welke bonen komen en van welke corporaties. Het waarborgen zit daarin, maar dat zit ook in het feit dat we ons laten auditen door PricewaterhouseCoopers (PwC) op Key Performance Indicators (KPI). Wij hebben ook non-financial KPI’s. In een jaarverslag leg je eigenlijk alleen maar de financiële KPI’s vast, maar wij hebben gezegd dat we ook de non-financial KPI’s willen. Denk bijvoorbeeld aan cacaobonen, hoeveelheid cases van kinderarbeid die wij zijn tegengekomen in de onderzoeken die wij doen. Voor dat laatste implementeren wij een systeem dat ‘Child Labor Monitoring and Remediation System’ (CLMRS) wordt genoemd. Het betekent eigenlijk dat wij heel concreet, alles willen monitoren en willen zien wat er gebeurt. Vroeger had je dat boeren huiverig waren om te vertellen over zaken van kinderarbeid of dat nou illegale kinderarbeid of ‘legale’ kinderarbeid – voor kinderen die oud genoeg zijn en naar school gaan – is. We loggen alles op een systeem. We gaan met locals rond en die interviewen we dan met iedereen die zij zien. Het verschil met vroeger is dat ze vroeger bang waren om hun certificaat kwijt te raken als er een case zou zijn, terwijl we nu juist willen dat ze naar ons toekomen, zodat wij ze kunnen helpen in die remediation. Zijn er kinderen die wel oud genoeg zijn om te mogen werken, maar bijvoorbeeld met te zware cacaozakken rondlopen dan zorgen wij voor kruiwagens. Het systeem is een systeem dat wij bij al onze corporaties en boeren waar wij mee werken hebben geïmplementeerd. Het allerbelangrijkste wat ik vind zijn die lange termijn relaties die je opbouwt on the ground. Er zijn heel veel merken die hun cacaobonen van de wereldmarkt kopen en daarmee geen enkele relatie hebben met de boer zelf. Als je die relatie niet hebt dan kun je misschien iets beter snappen waarom ze geen emotionele band met de boeren hebben, terwijl als je zelf in Ivoorkust en Ghana hebt gestaan en de mate van armoede en ongelijkheid in de waardeketen hebt gezien dan ben je zelf veel meer persoonlijk betrokken om dat verschil te maken. Wij zijn lokaal vertegenwoordigd. We gaan zelf allemaal naar Ivoorkust en Ghana. We hebben lange termijn relaties met die boeren en corporaties waarin zij vertegenwoordigd zijn, dat is een wereld van verschil.

Heeft de lokale politiek invloed op de bedrijfsvoering van Tony’s of staat dat los van elkaar?

Het staat los van elkaar. Je zou niet willen dat ze invloed hebben, maar het is wel heel belangrijk om die lange termijn relaties te bouwen met die lokale politici, want ook daar moet je zorgen dat er een verschil gemaakt wordt. Ook daar moet je zorgen dat een systeem verandert. Je hebt die overheden nodig om een systeemverandering door te voeren. Dit is wel belangrijk, maar om te zeggen dat ze invloed hebben zou ik een te groot woord vinden.

Fairtrade, zoals de naam al impliceert, heeft met handel te maken. Deze editie staat in het teken van ‘Recht en Handel’. Zou u misschien de handelsketen van Tony’s Chocolonely willen uitleggen?

Daarbij zou ik je willen verwijzen naar het jaarverslag waar het goed in uitgelegd staat. In principe is het zo dat wij een directe relatie hebben met de boer in het begin van de waardeketen. Dat is essentieel, ondanks het feit dat je gebonden bent aan bepaalde wettelijke systemen. In een land als Ivoorkust koopt de overheid in principe alle bonen op en verkoopt via een organisatie de bonen internationaal door. Dan heb je te maken met kopers, exporteurs, shippers en de fabrikant van de chocolade. Daar heb je allemaal mee te maken. Wij hebben wel een vinger op de volledige keten door direct betrokken te zijn bij de inkoop van die bonen aan het begin van die keten. Op die manier kunnen wij die eerlijke prijs realiseren. Dat is voor ons key. Wij zeggen altijd ‘wij zijn geen chocolademakers, wij zijn impact makers via de weg van chocolade’.

Zitten er aan die keten ook juridische kwesties verbonden?

Dat weet ik niet. Ik ben geen jurist noch expert op dat vlak, maar natuurlijk zitten die er. Dan gaat het over eigendom, transfer of funds en het feit dat wij een onafhankelijke stichting hebben waar 1% van onze omzet naar toe gaat, de Tony’s foundation, waar ook funds terug gaan naar West-Afrika. Wij hebben een heel open afsprakensysteem met de corporaties waar wij mee werken. Waar veel bedrijven een non-disclosure agreement hebben, hebben wij juist een disclosure agreement. Het contract dat wij afleggen is totaal open en transparant. Wij hebben vijfjarenovereenkomsten met de corporaties waar wij mee samenwerken. Deze zijn eenzijdig, dus zij mogen weglopen wanneer ze willen. Wij zijn verbonden om vijf jaren vooruit de bonen te kopen, zodat zij de zekerheid hebben dat ze kunnen investeren in de boerderijen, om maar iets te noemen. Ze weten namelijk zeker dat ze volgend jaar nog steeds hun bonen aan ons kunnen verkopen.

Fairtrade gaat ook gepaard met de mensenrechten. Hoe zorgt Tony’s Chocolonely ervoor dat deze worden gewaarborgd?

Dat zit in de kern van onze missie: het opheffen van die ongelijkheid in de waardeketen. Het gaat over het totaal verwijderen van enige vorm van gedwongen kinderarbeid in de waardeketen van cacao. Er is op dit moment in Zwitserland een referendum goedgekeurd wat gaat over dat bedrijven aansprakelijk gesteld kunnen worden voor schending van mensenrechten. Ons hele bestaansrecht bestaat uit het respecteren van mensenrechten – via in onze ogen – een eerlijkere verdeelde waardeketen, want wij denken dat een heleboel van die schendingen komen door een oneerlijk verdeelde waardeketen.

Vindt u dat de Tony’s Chocolonely chocoladereep zich onderscheidt van de rest, als het ware?

Helaas nog wel, maar ik zou eigenlijk willen dat we ons niet zouden onderscheiden. Ik zeg wel dat onze USP (Unique Selling Proposition, red.) is dat we af willen van onze ‘U’. We willen niet uniek zijn in wat we doen, we willen dat iedereen dat doet. Het respecteren van mensenrechten zou een uitgangspunt moeten zijn, maar helaas zijn wij daar nog onderscheidend in. Wij hebben drie stappen in onze strategie. De eerste is het creëren van bewustzijn. Gewoon het creëren van bewustzijn over de bittere realiteit die nog steeds heerst in de zoete wereld van chocolade. De tweede is dat wij als bedrijf willen laten zien dat het kan. Een succesvol bedrijf runnen, financieel succesvol zijn en tegelijkertijd dat op een manier doen waarbij je mensenrechten respecteert en je inzet voor een betere wereld. De derde stap is dat wij andere bedrijven willen inspireren om hetzelfde te doen. Minstens hetzelfde te doen en het liefst zelfs verbeteren wat wij doen. Die laatste stap maakt ons uniek, maar juist daarin willen wij niet uniek zijn, we willen dat iedereen het doet.

Probeert Tony’s ook op andere vlakken te lobbyen voor een meer eerlijke en evenwichtige wereld, naast de eerlijke handel?

Wij hebben bijvoorbeeld dit jaar een petitie gelanceerd op de website1 waarin we een miljoen handtekeningen willen verzamelen om druk te zetten op de overheden van alle EU-lidstaten maar ook van de VS als het gaat over de due dilligence en als het gaat over de mensenrechtenschendingen. Wij hebben eerder ook al een petitie gehad. Dat ging over de Wet Zorgplicht Kinderarbeid. Die neigde er niet door de Eerste Kamer heen te komen, die er al wel door was in de Tweede Kamer. Die wet is uiteindelijk toch door de Eerste Kamer heen gekomen. Daar hebben wij ons hard voor gemaakt. Wij hebben bijvoorbeeld ook een rol gespeeld door in de Eerste Kamer uit te leggen wat dit nou precies betekent en waarom je hier achter moet staan als politieke partij.

Heeft Tony’s Chocolonely ook andere samenwerkingsverbanden met producenten en ingrediënt-verstrekkers van de chocoladereep?

Wij hebben zeker samenwerkingsverbanden met andere chocoladeproducenten. We werken bijvoorbeeld samen met Nestlé, we werken in het International Cocoa Initiative (ICI), maar nog belangrijker is dat wij vorig jaar Tony’s ‘open chain platform’ hebben gelanceerd. Dat is een heel belangrijk platform wat wij zelf gelanceerd hebben. Het is een open platform waar we andere chocoladefabrikanten maar ook retailers uitnodigen om onderdeel te worden van onze beweging. Het enige wat je moet doen is je houden aan die vijf samenwerkingsprincipes. Vorig jaar is Albert Heijn daarop gekomen als eerste partner. Al hun Delicata chocolade wordt nu gesourced op dezelfde manier als de Tony’s cacaobonen. Daarom hebben zij dezelfde button als die op de Tony’s reep staat.

Als het gaat over andere ingrediënten, dan hebben wij hele goede samenwerkingsverbanden met onze leveranciers. Net zoals wij lange termijn relaties aangaan met de boeren doen wij dat ook met de leveranciers. In principe zijn als onze ingrediënten fairtrade gecertificeerd, daar waar nodig en mogelijk.

Zou u ook een fusie of overname met een grote wereldspeler verwelkomen?

Ja, ik persoonlijk wel, maar op dit moment nog niet. We hebben nu wel sinds dit jaar investeerders in Tony’s. Wij hebben geld opgehaald om harder te groeien en een katalysator aan te brengen in die groei. Als je kijkt naar voorbeelden in het verleden, zoals Innocent Drinks wat ik gelanceerd heb in de Benelux, dat is op een gegeven moment overgenomen door Coca-Cola. Dat kan een hele goede overname zijn geweest als het gaat over kinderen minder bubbelend suiker water, maar meer fruitsap te laten drinken. In een recenter verleden, nog belangrijker vind ik, de overname van de Vegetarische Slager door Unilever. Daar waren heel veel mensen kritisch op, maar dat heeft er wel toe geleid dat de Vegetarische Slager nu volgens mij in 171 landen verkrijgbaar is. De distributie is door de overname omhoog gegaan. Dus als het gaat over een overname dan sta ik daar niet negatief tegenover, maar alleen als dat ons dichter bij onze missie brengt. Alleen als dat ertoe leidt dat een grote wereldspeler zijn eigen sourcing-beleid volledig aanpast naar onze samenwerkingsprincipes en we daarmee een grote slag maken dan wel dat we daarmee dichter bij onze missie komen.

Hoe zou volgens u de nabije toekomst, zeg maar tien jaar, er voor Tony’s Chocolonely uit zien?

Ik denk dat als ik naar Tony’s kijk, en dat had ik drie jaar geleden nooit gedacht, zie ik ons binnen vijf jaar een heel significant wereldmerk zijn en over tien jaar al helemaal. Nog veel relevanter is dat het mij niet uitmaakt dat wij een wereldmerk worden, maar wel dat het een wereldwijde beweging wordt en dat je andere merken ziet omarmen wat wij doen. Dat is veel belangrijker om richting die missie te komen. Ik denk dat wij er over tien jaar in geslaagd moeten zijn om de ergste vormen van kinderarbeid te verbannen uit de cacao-industrie. Dat heeft veel te lang geduurd. Veel belangrijker nog, niet alleen voor Tony’s, is dat we daarmee een inspiratie zijn geweest aan veel meer ondernemingen wereldwijd om in hun eigen branche die verandering door te maken.

Dan zijn we inmiddels aangekomen bij de laatste vraag. Zou u nog iets willen meegeven aan de lezers?

Het allerbelangrijkste is dat je nooit moet denken dat je te klein bent om een verschil te maken. Ik denk dat wij daar het leefbare toonbeeld van zijn. Zes jaar geleden waren wij niks, maar we zijn nu marktleider geworden van de chocolade in Nederland. Je kunt dus in zo een korte tijd een significant verschil maken. Nooit denken dat je geen verschil kunt maken en als het gaat over jullie lezers zou ik daarbij willen meegeven dat je elke dag de kans hebt om verschil te maken via je boodschappenmandje. Je hebt niet één keer in de vier jaar kans om te stemmen, je hebt elke dag stemrecht door een verschil te maken in wat je koopt. Ik las laatst een hele wijze uitspraak die zei: ‘If you want them to stop producing crappy stuff, then stop buying crappy stuff’ en zo simpel is het. Als je een verschil wilt maken kun je elke dag dat verschil maken.

1  Zie https://tonyschocolonely.com/petition en de QR-code hieronder:

‘Het contract dat wij afleggen is totaal open en transparant. Wij hebben vijfjarenovereenkomsten met de corporaties waar wij mee samenwerken.’

Nevengi Dankerlui (20) is tweedejaars bachelorstudent rechtsgeleerdheid. Ze was vorig jaar lid van de redactiecommissie. Dit jaar is zij hoofdredacteur bij de Juncto. Haar interesse ligt bij meerdere gebieden, zoals internationaal recht en privaatrecht. Buiten haar studie om houdt ze van sporten, lezen en films kijken.

Reageren? Stuur dan een mail naar: juncto@jsvu.nl

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up