Toezicht op cryptovaluta: mogelijk en wenselijk?

Daniël de Weerd

Cryptovaluta hebben de afgelopen jaren veel aandacht gekregen. Het bekendste voorbeeld van deze virtuele munten is de Bitcoin, daarna gevolgd door andere digitale munten als Ethereum, Ripple, en IOTA.  Dergelijke digitale valuta worden gepresenteerd als alternatief voor het bestaande financiële systeem, met anonimiteit voor gebruikers en de mogelijkheid om met lage transactiekosten overal naartoe geld over te maken. Ze zijn gebaseerd op de blockchain, een ingewikkeld systeem dat in de praktijk functioneert als een enorm kasboek, met de bijzondere eigenschap dat de opgeslagen gegevens achteraf nooit meer aangepast kunnen worden.1 Dit garandeert de integriteit van het online betalingsverkeer met deze munten.

Door de enorme opmars van cryptovaluta is ook discussie ontstaan over de wijze waarop deze gereguleerd moeten worden. De Bitcoin is oorspronkelijk opgezet en gepresenteerd als een liberale droom: een munt die geheel beheerd wordt door haar eigen gebruikers, zonder dat overheden en financiële autoriteiten er enige invloed op uit kunnen oefenen. De online gemeenschap rondom cryptomunten is dan ook fel tegen iedere vorm van toezicht, en beschouwt de meeste overheidsinterventie als ‘tyrannie’.2

Toch is het zo dat digitale valuta een grote meerwaarde hebben voor criminelen. Zwarte online marktplaats Silk Road is hier een goed voorbeeld van: dit was een website waarop met Bitcoin anoniem vuurwapens en drugs gekocht konden worden.3 De Bitcoin wordt ook veel gebruikt door de makers van ransomware, een type malware waarbij de computer van de gebruiker wordt vergrendeld totdat er een bepaald bedrag naar een specifiek Bitcoinadres wordt overgemaakt.4 Voor dergelijke praktijken is het onmogelijk om het normale betalingsverkeer te gebruiken, maar cryptovaluta staan anonieme transacties toe.

De vraag blijft dan: wat kunnen wij hieraan doen? Rechtstreeks ingrijpen in het crypto-betalingsverkeer is immers voor alle overheden onmogelijk. Criminelen die misbruik maken van cryptovaluta zullen hun geld echter op een zeker moment moeten omwisselen naar reguliere valuta. Dit gebeurt op zogeheten cryptocurrency exchanges. Deze exchanges zijn vrijwel altijd legitieme, professionele bedrijven die op dezelfde manier gereguleerd kunnen worden als bestaande financiële dienstverleners. Hierdoor kan voorkomen worden dat iemand die zich illegaal verrijkt in cryptovaluta zijn tegoeden om kan zetten in alledaags geld. Op een exchange wordt immers regulier geld naar een reguliere bankrekening overgemaakt, waarvan de eigenaar bekend is.

Op het moment is het toezicht op dergelijke exchanges verre van compleet. Omdat cryptovaluta onder Nederlands recht geen valuta zijn, stelt de Autoriteit Financiële Markten dat dergelijke exchanges in principe niet onder de Wet financieel toezicht (Wft) vallen.5 Dit kan echter veranderen door een voorstel dat nu bij de Europese Commissie ligt, dat nationale toezichthouders de mogelijkheid zou geven om exchanges onder dezelfde controle te stellen als traditionele financiële dienstverleners.6

Dit zou betekenen dat alle bestaande regels rondom het tegengaan van witwassen van overeenkomstige toepassing worden verklaard. De belangrijkste hiervan is de zogeheten know-your-customer-procedure, die financiële dienstverleners verplicht om de identiteit van hun klanten te verifiëren.7 Ook zijn dienstverleners onder deze regelgeving verplicht om transacties te monitoren en verdachte transacties te melden.8 Deze maatregelen zouden de veiligheidsrisico’s van cryptovaluta aanzienlijk verminderen.

Cryptovaluta is een interessante uitvinding, die veel mogelijkheden biedt. Om de negatieve gevolgen ervan zo veel mogelijk tegen te gaan, is het het beste om de plekken waar crypto- en gewone valuta omgewisseld worden te controleren, omdat dit zowel effectief als praktisch uitvoerbaar is. Anonimiteit kent immers zijn grenzen.

[1] S. Nakamoto, Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System, 2008
[2] Dit beeld is ontleend aan een kijkje op verschillende internetfora waar over Bitcoin gepraat wordt, zie bijvoorbeeld www.reddit.com/r/Bitcoin
[3] Silk Road Goes Dark: Bitcoin Survives Its Biggest Market’s Demise https://www.coindesk.com/bitcoin-milestones-silk-road-goes-dark-bitcoin-survives-its-biggest-markets-demise/, geraadpleegd op 17 januari 2018
[4] How Cryptocurrencies Are Fueling Ransomware Attacks And Other Cybercrimes, https://www.forbes.com/sites/forbestechcouncil/2017/08/03/how-cryptocurrencies-are-fueling-ransomware-attacks-and-other-cybercrimes/#1d6da92d3c15, geraadpleegd op 17 januari 2018
[5] Staat dienstverlening met betrekking tot beleggen in cryptovaluta onder toezicht in Nederland?, https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/veelgestelde-vragen/innovationhub/cryptovaluta-onder-tz, geraadpleegd op 17 januari 2018
[6] Bitcoin: UK and EU plan crackdown amid crime and tax evasion fears, https://www.theguardian.com/technology/2017/dec/04/bitcoin-uk-eu-plan-cryptocurrency-price-traders-anonymity, geraadpleegd op 17 januari 2018
[7] Zie: Richtlijn (EU) 2015/849 (Vierde anti-witwasrichtlijn), artikel 8, lid 4, sub a
[8] Zie: Richtlijn (EU) 2015/849 (Vierde anti-witwasrichtlijn), artikel 12, lid 1, sub e

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Contact

Send

Sign up

Sign up